مرد رند!

از بس پیغام و پسغام روی تلفن همراه و چت روم و ایمیلش آمد، کم‌کم داشت هوا برش می‌داشت که شب گذشته به پیشواز "روز دانش‌آموز" برود و سنت حسنه‌ی مناجات روی بام را با حفظ موازین و اجرایی کردن توصیه‌های قبلی تکرار کند.

اما خدا نخواست! لابد برای این که چیزهای دیگری می‌خواست! برخی از خواسته‌ها و نخواسته‌های "معظم له" که به ذهن ناقص من رسانیده شد (تا به ذهن ناقص سایر دوستان برسانم!)، به قرار زیر به هواداران گوشزد می‌شود:

- نزول نعمت‌ به شکل باران شدید اللحن! بطوری که برگزاری مراسم مناجات شبانه روی بام امکان‌پذیر نباشد و اصولا هر نقشه‌ای زیر باران، نقش بر آب ‌شود!
مصراع: شکر خدا که نقشه‌ی ایشان بر آب شد!

- مبارزه با خرافه گرایی و زدودن برچسب نحسی از عدد سیزده! با گشودن چهار طاق درهای رحمت در شب سیزده آبان.
مصراع: لطف الهی بکند کار خویش!

- جلوگیری از برخوردهای فیزیکی و نزدیکی همسایگان با یکدیگر!
خاطره: یکی از برادران همسایه، پیشتر در حین برگزاری مراسم فوق الاشاره، پنجره را باز کرده و گفته بود که: "لطفا خفه شو! وگرنه میام بالا خشتکت را در میارم!" و در ادامه طرفین، از خواهر و مادر و سایر بستگان نزدیک یکدیگر، احوال‌پرسی کردند.
با اجازه‌ی اردلان سر افراز: "باز کن پنجره را ... و به مهتاب؛ نه! ... لطفا تو به باباش بگو: ... وقتی که باد میاد ... خشتکت پرچم باد!"

- افزایش شرکت کنندگان در مراسم ترحیم "خانم دوروتا" که به سلامتی، شب گذشته برگزار شد و  سرسلامتی دادن به "جرونیمو"ی بینوا که در غم از دست دادن هم‌زمان چند عزیز، به پیسی افتاده است.
عرض ‌حال "جرونیمو" به "ویکتوریا": "ای که پنجاه رفت و در خوابی ... مگر این چند روزه دریابی"!

- ابراز انزجار از کوبیدن مشت محکم توسط "روبرت" بر دهان "فرناندا"ی مظلوم!
از قرار معلوم نام‌برده نمی‌داند که مشت محکم، مخصوص کوبیدن بر دهان استکبار جهانی است، نه ضعیفه‌ای همچون "فرناندا". ضمن اینکه فریضه‌ی فوق‌الذکر، در یوم الله 13 آبان و روز دانش آموز (یعنی امروز) باید انجام ‌شود، نه شب‌های قبل.
مصراع: "هر عمل وقتی و هر مشت مکانی دارد"!

- آرزوی سلامتی، طول عمر و موفقیت روز افزون (شب افزون!) برای "انریکه" در برخوردهای آتی با "تاتیانا"!!!

پیوند ناگسستنی بین «ادبیات» و «موسیقی» بر اهل نظر پوشیده نیست. عجیب اینکه هرکدام از این دو، در نهایت خود هم باشند، در اثر نشست و برخاست با دیگری حال و هوای تازه‌تری یافته و کامل‌تر و بالنده‌تر می‌شوند. بی‌خود نگفته‌اند اگر گفته‌اند که: «کمال همنشین در من اثر کرد».

دیرگاهی است که این مقوله مورد عنایت اندیشمندان و ادیبان قرار گرفته است، برخی از اکابر قوم نیز در این باب، سنگ تمام گذاشته و تا فیهاخالدون موضوع را درآورده‌اند. کتاب گران‌سنگ و ارزش‌مند «موسیقی شعر» اثر جاویدان استاد «دکتر شفیعی کدکنی» شاهدی بر راستی این گفتار است. کاری درخور و شایسته‌ی چندباره خوانی.
شاید غول دوست داشتنی ادبیات ایران، زنده یاد «احمد شاملو» نیز بر طرح تفکیک و سالم‌سازی این دو به معنای عام از یکدیگر تأکید داشت. او «موسیقی» را درون پیکر «شعر» می‌خواست و نه آویزان به آن! و از همین رهگذر، «شعر سپید» را بنیان گذاشت تا پیوندی درونی بین شعر و موسیقی ایجاد کند که از بادِ یاران نیابد گزند! باشد تا شنوندگان یک‌صدا بگویند: پیوندشان مبارک!
علی‌رغم این مجاهدت‌های بعضا شبانه‌روزی، متاسفانه هنوز گره‌های بسیاری از این داستان ناگشوده مانده است. به نظر می‌رسد که پیشینیان و معاصرین در این حوزه نیز سلیقه‌ای عمل کرده‌اند. آنها غالبا دامنه‌ی کند و کاو خود را محدود کرده و به برخی از گونه‌های این دو هنر خاطرخواه یکدیگر توجه و از بقیه نقاط برجسته‌ی نام‌بردگان چشم‌پوشی کرده‌اند. غافل از اینکه باید با حفظ ارزش‌ها، اصول و موازین، ابتدا براندازی کامل و غیر نرمی(!)، از این دو هیکل داشته باشند و در ادامه از تمام ظرفیت‌ها، ظرائف و برجستگی‌های در دسترس نام‌بردگان، استفاده‌ی شرعی و شعری کافی ببرند. در این حوزه، آنچه بیشتر نمود داشته، پیوند دائمی موسیقی سنتی با شعر کلاسیک (خصوصا از نوع غزل، مثنوی، رباعی و دوبیتی) بوده است. گویی سایر گونه‌های موسیقی و سایر قالب‌های شعری، داخل آدم نبوده‌اند.

الحمدلله به‌مرور زمان و با راه افتادن جریان تبادلات و تهاجمات فرهنگی بین اقوام و کشورها، کوره راهی برای آشنایی انواع دیگر موسیقی با سایر گونه‌های ادبیات گشوده شد و در برخی موارد، با تلاش بی‌وقفه‌ی علاقه‌مندان سینه‌چاک، این آشنایی به مراسم نامزدی و پیوند موقت شرعی شعر و موسیقی انجامید.

در روزگار ما خیلی چیزها عوض (/عوضی) شده‌اند. جوانان دیگر حوصله‌ی انتظارهای طولانی را ندارند و مثل پیشینیان خود به هیچ تنابنده‌ای التماس نمی‌کنند که خبری به(/از) یارشان برساند. دیگر محال است در جایی بشنوید که: «کفتر کاکل به‌سر ... های های... این خبر از من ببر ... وای! وای! ... بگو به یارم : ...» و الخ!
اما محتمل است که در گوشه و کنار با صدای امیدوارانه‌ای بشنوید که: «بسه، بسه، بسه انتظار! ... عشق تو خیلی برام مقدسه... انتظار - عزیز من!- دیگه بسه!»

لذا هم‌چنان که تکنولوژی و ایمیل، جای کبوتران کاکل به‌سر نامه بر را گرفت و باعث شد که فرایند ارسال و دریافت نامه، از چند ماه و چند روز به کسری از ثانیه بدل شود، در مورد برقراری پیوند بین ادبیات و موسیقی نیز، همین اتفاق افتاده است. امروزه کمتر کسی حوصله‌ی در صف ایستادن و سماق مکیدن را دارد. اینکه یک تیم موزیسین مدت‌ها انرژی، وقت و هزینه را صرف ساخت و تنظیم موسیقی نماید و هی گوشه‌های مختلفش را صاف‌کاری کند، یا شاعری برای تولد و تولید شعر و ترانه‌ی مورد نظر، هی رو به قبله بخوابد یا عمود بر آن بنشیند و زور بزند و فسفر بسوزاند، اصلا و ابدا توی کت و کول نسل جوان نمی‌رود. بی‌خود نبوده که مصرف بالا می‌رفته است! متاسفانه برخی نااهلان، به هیچ‌وجه من الوجوه، اهمیتی برای «اصلاح الگوی مصرف» قائل نیستند و هرجا که از اصلاح و اصلاحات سخن می‌رود، فی‌الفور فلنگ را بسته و از آنجا در می‌روند! جا دارد برادران ارزشی، در این راستاها، فرهنگ سازی نمایند.

به نظر صائب اینجانب، باید برای رشد و اعتلای این فرهنگ و تسربع در انجام این پیوند مبارک، محققین دست به قلم، دست بردارند و گریبان گذشتگان و درگذشتگان را ول کنند و تمام هم و غم خود را روی افزایش سرعت و کارایی این قضیه بگذارند.
جای خوشوقتی است که بسیاری از جوانان مستعد و جویای نام، به ندای «هل من ناصر ینصرنی» ما لبیک گفته، این مهم را دست گرفته‌اند و سه شیفته روی آن کار می‌کنند. برخی از آنها با کار گروهی توانسته‌اند زمان تهیه و تنظیم یک آلبوم موسیقی را از یک سال به یک هفته و بعضا یک روز کاهش دهند. دور هم جمع می‌شوند و (برخی‌شان) «بسم الله» و یا «علی الله»ی می‌گویند و یا علی به امید تو! «بزن بریم به سرعت برق و باد!» ...

به چشم برهم‌ زدنی، آلبوم ساخته، هزینه‌های آن (از جیب پدر و مادر) پرداخته و به (زیر زمین) بازار انداخته می‌شود. ایکی ثانیه در سایت‌ها و وبالیگ(!) بارگذاری و منتشر و از سوی خیل مشتاقان، باربرداری(!) و دانلود می‌شود.
زبان حال یک ترانه معلوم الحال در هنگام باربرداری: «اگر بار گران بودیم، رفتیم که رفتیم!»
منتها از آنجا که برخی از هنرمندان عجول و هولکی ما، عقبه‌ی آکادمیک چندانی ندارند، بعید نیست ناگهان سر از تُرکستان (و سایر ممالکی که به «ستان» ختم به خیر می‌شود)، در بیاورند، کما اینکه دیده شده است عده‌ای از آنها به محض اینکه سری بین سرها در می‌آورند، کلیپی سر هم می‌کنند، می‌زنند به چاک جعده(!)، سر از ماچین و پاچین در می‌آورند. برخی نیز در محضر خواهر محجبه‌ی مکرمه: بانو «مریم حیدر زاده» و دیگر برادران صداشناس و خداشناس مثل برادر صاحب‌دل و صاحب‌ریش معروف: جناب آقای «حسن ستار» و ...، تست خوانندگی می‌دهند!

در حالی که به تعبیری: «و عنهم غافلون»، چرا که فقط اوست که «ستار العیوب» است. آگاهان معتقدند که برادر «ستار»، در اغلب موارد می‌زند تو برجک ایشان و (با پوزش از خواهر حیدر زاده) ذوق‌شان را کور می‌کند.
فلذاست که برخی از هنرمندان متعهد و متأهل (منجمله نگارنده) احساس خطر می‌فرمایند. در این مواقع احساسات غنی‌شده، با فعال‌سازی ساسات هنرمندان، باعث می‌شود که بطور خودجوش، جوش بیاورند و بزنند زیر ترموستات و پروستات و ...، وارد معرکه شوند و کاری کنند کارستان. منتها از آنجا که معمولا در برخی بلاد «هنرمند» قدر نمی‌بیند و لابد بر صدر نمی‌نشیند، پس غالبا کاره‌ای هم نیست که بتواند کاری بکند. البته راه نقد و نظر باز است. می‌تواند بگوید، بنویسد و پیشنهاد بدهد. بر دیگران نیز فرض است که آنها را به هیچ جایشان حساب نکنند!

در همین راستاست که نگارنده پیشنهاد اکید می‌کند: اساتید دانشکده‌های ادبیات و موسیقی، با تعریف پروژه‌های تحقیقاتی و پایان نامه‌های اسطقس‌دار در مقاطع فوق لیسانس و دکتری، دانشجویان نخبه‌ی خود را به کمک این پیشتازان بفرستند و رسالت خود را در مهندسی فرهنگی و کاهش هزینه‌های تهیه و انتشار آلبوم‌های موسیقی و به طریق اولی در اصلاح الگوی مصرف، به انجام رسانند.

برخی از عناوین حوزه‌های تحقیقاتی پیشنهادی ما عبارتند از:
- راه‌های سرودن اشعار یا تکست‌های (Text) آلبوم در چند دقیقه
- کاربرد مثل‌ها و فحش‌های مؤدبانه و غیر آن در متون مورد استفاده در ترانه‌های اعتراض‌آمیز
- روش‌های گرفتن مجوز برای محصولات بندهای قبلی از شورای شعر و ترانه با یک/چند تلفن
- جستاری در فیتیله پیچ کردن مقامات موسیقی
- روش‌های پرده‌دری، پرده‌برداری و پرده‌گذاری در دستگاه‌های موسیقی، ادبیات و سایر جاها
- روش‌های تبدیل «حسنی نگو، یه دسته گل» به رپ و پروراندن نسل رپرها در سنین مختلف
- کنکاش در میزان تأثیر و تاأثر «بوی جوی مولیان» رودکی و بوی جوی سایر خیابان‌های منتهی به آن مثل خیابان آزادی و خس و خاشاک داخل آنها با تصنیف‌های انتخاباتی مانند: «وطن ای جان و تنم، وطنم... وطنم»

در زمینه‌های بیان شده و هم‌چنین سایر موارد مشابه، نگارنده حاضر است بدون هیچ چشم‌داشتی (ولو نقدی و جنسی) با کمال حیف و میل به عنوان استاد راهنما، دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری را راهنمایی کند.
دانشجویان علاقمند تمامی دانشگاه‌های دولتی، آزاد و مازاد و غیره (به استثنای دانشگاه معلوم الحال زنجان!) می‌توانند به اینجانب مراجعه کنند. خیال‌شان تخت باشد که با دست پر مراجعت خواهند کرد.
سایر اساتیدی که می‌توان از ایشان بعنوان: استاد راهنما، استاد مشاور، استاد مدعو، استاد پروازی، استاد ذخیره، داور و ... عبارتند از:

• دکتر افشین یدالهی
• دکتر شاهکار بینش پژوه
• دکتر سیاوش قمیشی
• دکتر سیامک بهرام پرور
• دکتر محمد رضا ترکی
• دکتر محمد اصفهانی
• دکتر یغما جندقی
• دکتر یغما گلرویی
• دکتر ابن محمود
• دکتر ساسی مانکن

البته باز شایع شده است که مدارک دکترای برخی از اساتید مسلم فوق، مورد تشکیک مشتی خس و خاشاک و عده‌ای حسود و تنگ‌نظر واقع شده است. غافلند از اینکه این کاغذپاره‌ها برای ما هیچ ارزشی ندارد. مهم این است که نام‌بردگان در زمینه تخصصی خویش، مورد اعتماد ما بوده و اینکاره‌اند! من هم در عوض، شکیات این شکات را با شدت 10 ریشتر محکوم ‌مي‌کنم!
امیدوارم که خداوند این افراد کثیرالشک را در اسرع وقت مورد فضل و عنایت خود قرار دهد و به راه راست هدایت‌شان کند. آمین!

این نوشته در آی طنز: فیتیله‌پیچ کردن مقامات موسیقی

ايرانيان در گذشته‌ي نه چندان دور، (رحم الله من يقرأ فاتحة مع الصلواة) در اغلب علوم طبيعي و غيرطبيعي سرآمد روزگار خود بوده‌اند، خاصه در علم پزشکي. علت سرآمدي‌شان اين بود که قبل از جستجوي درمان، سعي مي‌کردند ريشه‌ي درد را بيابند. در اين راستا ابتدا بلا نسبت مثل کنه، به ريشه‌ي کلمات مي‌چسبيده و به آن مي‌انديشيده‌اند. به لحاظ ادبي ريشه‌ي هر حالت غيرطبيعي، به "طبع" آدميزاد بر مي‌گردد و نشان مي‌دهد که در آن اختلالي بوجود آمده است. اما "طبع" چيست؟

بيت: "بس نكته غير حسن ببايد كه تا كسي ... مقبول طبع مردم صاحب‌نظر شود".

 برخي از علما به غلط عقيده دارند که "طبع"، خاصيت وراثتي دارد و قابل تغيير نيست. درحالي‌که کار نشد ندارد و حتي حيوانات هم قادرند طبع‌شان را عوض کنند. وگرنه نمي‌گفتند:

بيت: "اسب و يابو را ببندي پيش هم در آخوري ... رنگ‌شان يکسان نگردد، طبع‌شان يکسان شود".

در بدن هر فرد، (روم به ديوار!) چهار خلط: "سودا"، "صفرا"، "خون" و "بلغم" وجود دارد که آنها را "اخلاط اربعه" مي‌نامند. در همين زمينه شاعري که در خلوتش از دست محبوب دلخور بود ( و يا بالعکس)، در حالي که ليواني سودا (آب گازدار) را مزمزه و خلط سينه‌اش را صاف مي‌کرد، گفت:

بيت: "ماييم و موج "سودا" شب تا به صبح تنها(!) ... خواهي بيا ببخشا، خواهي برو جفا کن"

 در حالت طبيعي، اخلاط اربعه در بدن هر آدم سالمي‌ بايد به حالت تعادل باشند تا زندگي و ادامه حيات مقدور باشد. به تعادل اين 4 خلط، "مزاج" مي‌گويند.

حرف "چهار" شد، مي‌دانيد که 4، عدد مقدس و قابل تأملي است. در چارچوب اين بحث، مي‌بينيم که همه‌ي چيزهاي به درد بخور دنيا 4 تايي است. در مزاياي عدد چهار، هرچه بگوييم کم است. بعنوان مثال:

ساعت 4، ادارات تعطيل مي‌شوند (غير از ايام ماه مبارك رمضان، كه بواسطه‌ي لطف هيئت دولت، ساعات كار را به 2 تغيير داده‌اند)

جهات اصلي و فصل‌هاي سال همه 4 تايي‌اند.

حتي سه پنجم از نمازهاي يوميه، 4 رکعتي است.

در شرع هم تا 4 زن عقدي مجاز است و ...

آگاهان معتقدند که انسان ها از نظر طبع، سه دسته‌اند:

 1- افراد داراي طبع گرم:

اين افراد به طور معمول خون‌گرم و خوش برخوردند و با خوردن غذاهاي گرمي‌بخش همچون شکلات، دچار مشکلاتي مي‌شوند و صورت و ساير اعضايشان جوش مي‌زند. شغل مناسب براي ايشان جوش‌کاري است. زود عصبي مي‌شوند و آمپر مي‌چسبانند، لذا دچار عطش مي‌شوند. به دليل اينکه از شامپو گلرنگ استفاده نمي‌کنند، سرشان شوره مي‌زند. گاهي بيخودکي تن‌شان مي‌خارد و واجب مي‌شود که کسي تنشان را بخاراند. گرچه گفته باشند: "کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من".

 2- افراد داراي طبع سرد:

سفيد پوستان اغلب از طبع سرد برخوردارند. غالبا با يک غوره سردي‌شان مي‌کند و محتاج چايي نبات مي‌شوند! ميل زيادي به خوردن ميوه‌جات و لبنيات، به خصوص ماست و خيار دارند. برخي شان هم مثل ماست مي‌مانند! غذايشان دير هضم مي‌شود و استعداد چاقي در آنان زِياد است. سفيدي قلب‌شان به ساير اعضايشان سرايت کرده، فلذا موهاي سرشان زودتر از موعد مقرر سفيد مي‌شود و مي‌ريزد. معمولاً انسان هاي خوش‌گذراني هستند و ديرتر از دسته‌ي قبلي، عصبي مي‌شوند. مستعد سرما خوردن هستند و از اين‌رو خواب آلودند و به راحتي سنگر رختخواب را از دست نمي‌دهند. برخي معتقدند که اگر دنيا را آب ببرد، ايشان را خواب مي‌برد.

 3- افراد داراي طبع معتدل (يا ولرم!):

اطبا به ضرس قاطع مي‌گويند: افرادي که داراي طبع ولرم هستند بين دو دسته‌ي گرم و سرد قرار دارند. تعداد اين قبيل افراد در جامعه نسبت به ساير طبع‌ها، کمتر است. نسبت به غذا حساسيت نشان نمي‌دهند و معمولاً هر نوع غذا -به شرطي که مفت باشد (حتي کوفته)- با طبع اين‌گونه افراد سازگاري دارد. در مقايسه با بقيه مردم کمتر دچار بيماري و درد و مرض مي‌شوند. اما در دراز مدت، دچار بيماري‌هاي صعب العلاج (از جمله کوفت کاري! و درد بي درمان) مي‌شوند و خير به صاحب نمي‌دهند.

 البته طبع‌هاي ديگري نيز -از جمله "طبع شعر"- وجود دارد که هر کسي از آنها برخوردار نيست.

بيت: "گفت: آسان گير بر خود کارها کز روي طبع ... سخت مي‌گيرد جهان بر مردمان سخت کوش"

عجالتا براي اينکه  حوصله‌تان سر نرود، تشريح ساير طبايع را بي‌خيال مي‌شويم.

از آنجا که مدخل و سرچشمه‌ي اغلب امراض، دهان است بنابراين طبيبان قديمي ‌ايراني که به پيش‌گيري بيش از درمان اهميت مي‌دادند، سعي مي‌کردند که نسخه هاي غذايي مناسبي براي مراجعين‌شان بپيچند.

شاعر مي فرمايد:

بيت: "اي سليم! آب ز سرچشمه ببند ... که چو پر شد نتوان بستن جوي".

لاي هر کتاب قديمي ‌را که باز کنيد، سرگيجه مي‌گيريد، از بس چپ و راست مي‌بينيد که گفته: فلان چيز را بخور، بهمان چيز را نخور. آدم مي‌ماند که چه بخورد!

براي اينکه 4 ستون بدن سالم بماند، آدم بايد با شناخت طبع (از لحاظ ميزان الحرارة!) و تغذيه‌ي مناسب و پرهيز از خوردن هر چيز اضافه(!)، تا حدود زيادي بدنش را بيمه (آنهم از نوع بيمه بدنه!) بنمايد. اگر فکر کرده‌ايد که بنا دارم در اين مطلب، بگويم چه بخوريد و چه نخوريد، سخت در اشتباهيد! اگر اين‌ها را مي‌دانستم كه يك مطب تغذيه درماني افتتاح و پول پارو مي‌کردم. فقط اين‌قدر بگويم که: "کم بخور، هميشه بخور". براي توضيحات تكميلي، بي‌زحمت يك نوك‌پا تشريف ببريد پيش يک دکتر تغذيه و با شل كردن سر كيسه و پرداخت حق الويزيت(!)، ببينيد که‌ يک من ماست، چقدر کره دارد!

 يادش بخير، عموي پيري داشتم (كه خيلي دوستش مي‌داشتم). خدا بيامرز اهل كتاب بود و همه‌ي موارد مرتبط با بخور بخور و بخور نخور را به خوبي مي‌شناخت. از قضا (و از غذا!) همه‌ي مرض‌ها نيز از ديد وي به "ثقل شکم" ربط داشت. حتي سرشکستگي و افسردگي! به شدت از اخلاط اربعه پشتيباني مي‌كرد و بيشتر از همه با "بلغم" بد بود. توصيه‌اش براي رفع بلغم، خوردن شلغم بود و مي‌گفت:

دوبيتي:

اگر "غم" را به سنگي "شل" بسازي             تواني کـــار وي مختل بــســازي

چو غم "شل" شد، تواني خورد او را             غمت را اين چنين منحل بسازي!

از تمامی دوستان عزیزی که کامنتن(!) و پیامکن(!)، روز پدر و مرد را به "مرد رند" تبریک گفتند، سپاس‌گزاری کرده و از این طریق مقابله به مثل می‌کنم. منتها هرچه فکر می‌کنم، دلم نمی‌آید دست به پیامک بشوم. ناسلامتی چندی است که این عادت زشت را ترک کرده‌ایم که هم خیر دنیا دارد و هم خیر آخرت.

معتقدم که تبریک گفتن این روز را نباید فقط به مردان و پدران محدود کرد. بالاخره نامردان (خصوصا زنان و کودکان و سایر نامردان عزیز) هم بر گردن ما حق دارند! بنابراین به تمامی کسانی که پیشوند و پسوند "مرد" به اسم و رسم‌شان وصل است، مثل جوانمردان، پیرمردان، دولتمردان و نامردان و ... از همین‌جا تبریک گفته و آرزوی سلامتی برایشان دارم.

همچنین برای همه‌ی جوانانی که در این ایام در اماکن خوش آب و هوایی همچون: دربند، درکه (اوین)، دارآباد و سایر مکان‌ها تشریف دارند، آرزوی سعادت و سلامت دارم و امیدوارم بزودی آنها را در میدان آزادی ببینم.

به عادت همیشگی ایام عید، دست به فال حافظ شدم:

ما شبی دست برآریم و دعایی بکنیم

غم هجران تو را چاره ز جایی بکنیم

...

سایه طایر کم حوصله کاری نکند

طلب از سایه‌ی میمون همایی بکنیم

توصیه‌های ایمنی در تأویل فال حافظ:

1-    شب ها با صدای آهسته دست به دعا شوید، چون ایجاد هرگونه آلودگی صوتی، به‌شدت پیگرد قانونی دارد. به قول بچه‌های مهد کودکی: شبا که ما خوابیدیم، آقا پلیسا بیدارن! و هر کسی بلند بلند دعا کند، با خوش‌رویی هرچه تمام‌تر زنگ خانه‌اش را می زنند و حالش را می‌پرسند!

2-    خواندن انواع ادعیه، نماز شب، نافله، عطیله و غفیله، در پشت بام جایز نیست، خاصه به جماعت. مساجد را فراموش نکنید، مسجد سنگر است. چه معنی دارد آدم عاقل مسجد را ول کند و روی پشت بام برود برای دعا و نماز؟!

3-     گفتن الله اکبر با صدای بلند در حین عبادات شبانه، ممنوع است. خصوصا که رو به دیش آلات باشد! این دیش‌ها فقط گیرنده نیستند، بلکه بعضا دیده شده که از طریق همین اسباب فسق و فجور، صدا و تصویر ملت همیشه در صحنه به BBC، VOA وCNN  و ... مخابره شده است، بدون اینکه زحمت‌کشان مخابرات، شست‌شان خبردار شده باشد.

4-   برای چاره‌جویی غم هجران، جای دوری نباید رفت. بهترین جا، نزدیک‌ترین جا است. به بیمارستان‌ها، کلانتری‌ها، پزشکی قانونی و شورای نگهبان سر بزنید!

5-    سایه در روزهای گرم تابستان، نعمتی است. به شرطی که حوصله داشته باشید. گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی!

6-    طلب؛ اصل مطلب، همین طلب است. به نظر می رسد برخی از همه چیز و همه کس طلب دارند! روز روشن راه می‌افتند و در خیابان و کوی و برزن، چیزهایی طلب می‌کنند که نشدنی است. مثلا می‌گویند: رأی من کو؟ حواس‌شان هم نیست که خیابان محل کسب است، نه محل دریافت طلب! یا مثلا از گروه فشار می خواهند که به جایی فشار نیاورد! در اینصورت گروه فوق الاشاره (و فوق الفشاره)، دیگر گروه فشار نخواهد بود. باید یک چیزی بگویند که بگنجد... مثل این است که از طوطی بخواهیم که تقلید صدا نکند یا از میمون، که ادا در نیاورد! فلذا، توصیه اکید داریم که از نام‌برده شدگان در فال حافظ، چیزی نطلبید، حتی سایه!!

در جامعه چندصدایی، یکی از راه‌های شناسایی افراد به ویژه هنرمندان (و هنرمندان ویژه)، پیگیری و خواندن روزنامه‌های راست‌گرا است. گذشت آن زمانی که این‌طور روزنامه‌ها فقط به درد جماعت شیشه پاک‌کن می‌خورد. امروزه متخصصین پارچه و اهالی فن (غالبا دست به دستمال!)، معتقدند پارچه‌هایی در کشور وجود دارد که برای پاک‌سازی شیشه‌ها بهتر از هزار برگ روزنامه است، طوری که روزنامه‌های دو رنگ (سیاه و سفید سابق)، جلوی هنرنمایی این دستمال‌ها، لنگ می‌اندازند!

مثلا اگر نگاهی به روزنامه‌ی وطن امروز (مورخ سه شنبه 2 تیر 88) بیندازید، به سهولت می‌توانید اسم و رسم 600 هنرمند را ببینید. البته خیلی از نام‌بردگان در روزنامه‌ی موصوف به دلیل اینکه هنرشان مخفی است، برای عموم مردم قابل شناسایی نیستند. مثلا آقای "محمد کفاشیان"، که در روزنامه به عنوان هنرمند معرفی شده است، خواننده کم اطلاعی مثل نگارنده را که هیچ شناخت خاصی از هنرهای ایشان ندارد، فقط ممکن است خدای نکرده، بلاتشبیه و البته بلانسبت یاد یک برادر عزیز و معروفی همچون "علی کفاشیان" بیندازد. همان رئیس فدراسیون فوتبالی که هنرنمایی‌اش در هدایت و راه‌نیابی تیم ملی فوتبال به جام جهانی و حذف تمامی تیم‌های باشگاهی ایرانی شرکت کننده در مسابقات آسیایی، برای خیلی‌ها قابل درک نیست. البته هنرمند اصیل هم همین است که در باطن هنرمند باشد وگرنه اگر به ظاهر باشد، زبانم لال، کفشدوزک نیز بسیار معروف است.

به عقل جن هم نمی‌رسید که می‌توان این تعداد هنرمند را یک‌جا و در روزنامه‌ای تازه تاسیس، نام‌نویسی کرد! اما برادر عزیزمان آقای مهرداد بذرپاش، مدیر مسئول "وطن امروز"، صاحب کراماتی است که انجام اینطور کارها در مقابلش، مثل آب خوردن است. برخی معتقدند ایشان در دوره دانشجویی موفق شده است که لیسانسش را با سرعت نور، تنها در طول 6 سال ناقابل کسب کند. از کرامات دیگر ایشان رسیدن به مقام مدیرعاملی شرکت سایپا در سن 28 سالگی و تحصیل در دوره دکترا -بطور همزمان- است. کاری که از هر ننه قمری بر نمی‌آید، بلکه گاو نر می‌خواهد و مرد بخر! ... (مردی که در راستای خرید و فروش ماشین، دست به خریدش، مثل دست به فرمانش، تک باشد).

شاعر در مورد ایشان می‌فرماید: "عمرن اگه لنگه‌شو پیدا کنی"!

آنچه باعث شده این تعداد آدم عاقل و بالغ رضایت بدهند که در چنین روزنامه‌ای نامشان نوشته شود، چیزی نیست الا حمایت از روش‌های قانونی مرتبط با حوادث روزهای اخیر. مگر می‌شود آدم این همه بی‌قانونی را ببیند و دم برنیاورد؟ بر عموم مردم و به ویژه هنرمندان فرض است که به هر وسیله‌ی ممکن، نسبت به این موارد عکس العمل نشان دهند. دعوت به تمکین از قانون، عمل بسیار پسندیده‌ای است و ما هم در این دعوت، با ایشان هم عقیده‌ایم. اصولا هرجا دعوتی در کار باشد، پایه‌ایم.

این روزها، آدم عاقل (ولو هنرمند) جایی نمی‌خوابد که آب از زیرش رد بشود. سابق بر این هرجا که اسم می‌نوشتند، پولی می‌گرفتند، فلذا اگر جایی باشد که اسم آدم را همین‌طوری (درهم) بنویسد و چیزی نگیرد، دیگر دلیل قانع کننده‌ای برای در رفتن از نام‌نویسی وجود ندارد! حالا اگر چیزی هم دادند که نور علی نور!

مصراع: "مرد آخربین مبارک بنده‌ای است"!

خاطره کلاس‌های آموزش زانتیا سواری به نمایندگان محترم مجلس، تایید این مدعاست. اصولا واحد آموزش و پرورش شرکت معظم سایپا، در تجمیع آرا و تحبیب قلوب افراد صاحب نفوذ، بسیار فعال است و جای تشکر از شرکت مزبور، به جای خود باقی است. 

این وسط ما نمی‌دانیم که چرا برخی اصرار دارند که شیرینی مشارکت حداکثری مردم در انتخابات ریاست جمهوری دهم را با پیش کشیدن بحث تقلب در انتخابات، زهرمارمان کنند. مراسم شیرینی‌خوران نامزد محبوب برادران این طرفی، دارد تبدیل می‌شود به مراسم عزاداری برادران و خواهران آن‌طرفی! آن‌هم عزاداری بی غذاخواری که به مذاق هیچ کس خوش نمی‌آید. الحمدلله که برادران غیور همیشه حاضر در صحنه، تدریس چند واحد حقوق و ادبیات را به ایشان، سرلوحه‌ی امور خویش قرار دادند. اخبار رسیده حاکی از این است که در حین اجرای این فرایند آموزشی، برخی فراگیران از لحاظ حافظه مختصرا دچار آسیب شده‌اند، به‌طوری‌که بعضی از آنها اسم و رسم‌شان و تعدادی نیز نفس کشیدن از یادشان رفته است!

ضمن استقبال از این حرکت ماندگار، پیشنهادی برای دوستان چاپنده اسامی داریم که انشاءالله برای دفعات بعد نسبت به مرتب سازی اسامی (به ترتیب حروف الفبا) اقدام کنند. به‌این‌ترتیب دیگر شاهد این سوتی‌ها نخواهیم بود که برخی از اسامی بیشتر از یک بار درج شود. مثلا اگر خدای ناکرده، آقای بیژن ارژن، بیژن خاوری، مصطفی محدثی خراسانی، ایرج قنبری و سایر عزیزان نام نبرده؛ به‌واسطه‌ی اینکه در لیست اسامی، 2 بار نام‌شان برده شده، تقاضای دوبله شدن ساعات آموزش زانتیا سواری و به طریق اولی آموزش مگان سواری داشته باشند، آیا شبهه‌ی اسراف و حیف و میل اموال دولتی پیش نخواهد آمد؟!

عزیزان توجه داشته باشند که امسال، "سال اصلاح الگوی مصرف" است. لطفا از دوباره کاری‌ها و اضافه‌کاری‌های غیرضروری، بپرهیزید وگرنه در مطلب بعدی صریح‌تر سخن خواهم گفت.

اصولا رفت و آمد، محاسن زیادی دارد. در خلال این رفت و برگشت‌ها خیلی چیزها منتقل می‌شوند. در فرایند انتقال، نقش كليدي حشرات را نباید دست کم گرفت. مثلا خیلی از بیماری‌های مسری از طریق نامبردگان انتقال داده می‌شوند. این حشرات لامصب(!) پیک مرگ و زندگی هستند. همان‌طوري که با گزیدن و مکیدن خون یک بیمار، في‌الفور در نشست بعدی، بیماری مربوطه را به نفر بعدی هدیه می‌دهند، به همین ترتیب در بارور شدن برخی گیاهان، نقش مؤثری بازی می‌کنند. دراین حالت بدون اینکه دو گیاه همدیگر را دیده و پسندیده و یا حتی از نزدیکی هم رد شده باشند، بالاجبار در فرایند تولید مثل شرکت داده می‌شوند. البته ما این شق دوم را که در آن حشرات (خصوصا پشه‌ها) برای رضایت طرفین (و وسطین!) پشیزی ارزش قایل نیستند، به شدت محکوم می‌کنیم.

به نظر ما هر نوع رابطه‌ی سرّي و سرسري که مبتنی بر عشق و شناخت عمیق و دراز مدت نباشد، محكوم به شکست است. طبیعت هم در این موضوع با ما هم‌عقیده است، فلذا می‌بینیم سرنوشت برخی درختان، شکسته شدن و سوختن است.

بیت: "بسوزند چوب درختان بي‌بر ... سزا خود همين است مر بي‌بري را"

یکی از روش‌های انتقال فرهنگ، گسیل کردن فرهنگیان و صاحبان فرهنگ به ممالک مختلفه‌ی گیتی و سخن‌پراکنی و دُر افشانی توسط ایشان به میزان مورد نیاز است.

بیت: "نمیرم¹ از این پس، که من زنده‌ام ... که تخم سخن را پراکنده‌ام"

سابق بر این پادشاهان فرهنگ‌دوست، با فرستادن شاعران و اصحاب قلم به ساير بلاد، فرهنگ خودي را به مقصد، صادر مي‌كردند. خبر موثق داريم كه طوطيان هند، از رهگذر همين رفت و آمدها و صادرات قند پارسي² به بنگاله شكّرشكن شدند، در حالي‌كه زبان‌بسته‌ها پيش از آن، زبانشان مي‌گرفت و حتي به "سيب‌زميني" مي‌گفتند: "ديپ‌دميني!"

از آنجا كه هر رفتي يك آمدي دارد، معمولا طرف مقابل نيز در مقام مقابله به مثل، علاوه بر ارسال عده‌اي به ايران، فرستادگان ايراني را نيز تحت تأثير قرار مي‌داد و چيزهايي از فرهنگ خودش³ همراه ايرانيان ديپورت شده مي‌كرد. بلانسبت كانهو حشرات كه از گلي به گل ديگر مي‌روند و ناخودآگاه، چيزهايي (مثل گرده، شهد و از اين قبيل آت و آشغال‌ها) به بدنشان مي‌چسبد و از گل مبدأ به گل مقصد منتقل مي‌شود.

خوشبختانه در راستاي افزايش صادرات غيرنفتي، بعد از انقلاب، صادرات خيلي چيزها در اولويت قرار داده شده كه يكي از آنها، صادرات فرهنگ است. بسياري از اصحاب قلم و هنر، براي انجام اين مهم رنج سفر با هواپيما، كشتي، قطار و اتوبوس را بر خود هموار كرده و با بودجه‌هاي ناچيز دولتي بار سفر مي‌بندند و به اقصي نقاط گيتي تشريف مي‌برند. نمونه‌اش همين برادر عزيز دل‌شكسته‌مان، عليرضا قزوه؛ خدا به سر شاهد است كه در فاصله‌ي دو ديدار آخرمان، ايشان چقدر پير و شكسته شده است. از بس كه براي فرايند تبادل فرهنگي زحمت مي‌كشد و خون دل مي‌خورد.

در مراودات تاريخي از عهد قديم تا عصر جديد، همانطور كه ژاپني‌ها از تكنيك و صنعت "تك‌بيت" شعراي فارسي الهام گرفتند و هايكو را ساختند، شعراي ايراني هم از فرهنگ كارگروهي (Team Work) آنها، سرمشق گرفتند و كارگاه شعر و شعرسازي دسته‌جمعي را ابداع كردند كه جاي قدرداني دارد. اصولا هر كار خيري، وقتي به جماعت برگزار شود، ثواب بيشتري دارد.

دسته‌جمعی شعر گفتن مزایا و معایبی دارد. به مصداق "العاقل يكفيه الاشاره" به برخي از آنها اشاره مي‌كنيم:

مزايا:

– باعث نزديكي قلوب شعرا مي‌شود.

– نزديكي شعرا به يكديگر، موجب هم‌افزايي (سينرژي) شده و مضمون‌هايي كه در حال عادي به عقل جن هم خطور نمي‌كند، در تراوشات ذهني دسته‌جمعي ساخته و پرداخته مي‌شود.

– اگر بعدها بيتي، از هر جهت محل اشكال شد، همه‌شان مي‌توانند زيرش بزنند و بگويند: كي بود؟ كي بود؟ من نبودم!

– اگر شعر حاصله، در جشنواره‌اي، به سكه‌اي منتهي شد، حق السهم هر يك از مولدين اثر، به نسبت قدرالسهم‌شان محاسبه و پرداخت مي‌شود. اين فقره، باعث افزايش اعتماد و مودت بين شعرا مي‌شود.

– شاعران در هنگام شعرسازي، به توان ادبي يكديگر پي برده و بيخودي روي‌شان را براي هم زياد نمي‌كنند!

– از آنجا كه محصول نهايي، بطور يكجا و درهم به مخاطب ارائه مي‌شود، قوت و ضعف شعرا نسبت به يكديگر، از ديد خواننده‌ي عادي پنهان مي‌شود.

– در اين روش شعرسازي، مضامين مورد علاقه‌ي شاعران دستمايه‌ي كار گروهي قرار مي‌گيرد و نتيجه‌ي حاصله، عمدتا به اشكال طنزآميز، فكاهه، هزل و هجو گرايش پيدا مي‌كند كه موجب انبساط خاطر شعرا و خوانندگان مي‌شود.

– جلسات شعرسازي گروهي، غالبا ضمن ايجاد سرگرمي براي شعرا، باعث كاهش آلودگي هوا از طريق مصرف دخانيات و فعاليت‌هاي مخاطره‌آميز مشابه مي‌شود.

– موتور زنگ‌زده‌ي شعرسازي برخي شاعران بازنشسته، كم‌كار و يا گمنام، مجددا به‌كار مي‌افتد و از بروز پديده‌ي فراموشي ايشان جلوگيري مي‌شود.

– بواسطه شلم شوربا بودن بازار ادبيات، سايرين هم مي‌توانند مدعي بشوند كه در توليد آش موصوف، سهم به‌سزايي داشته‌اند.

– هريك از دست اندركاران شعر ساخته شده، مطلبي دارند كه در كتابشان بچاپند يا در گردهمايي‌ها و شب‌شعرها بخوانند و اين‌چنين با اضافه كردن پياز داغ و روغن آش ادبيات، كمك بزرگي به رونق گرفتن بازار ادبي كشور مي‌كنند.

معايب:

– امثال ما چيزي براي گير دادن پيدا مي‌كنند! عيب⁴ ديگري ندارد!!

شاهد مثال:

براي يافتن مصاديق اين طور اشعار، به شعرهاي مشترك شيخنا و شيوخنا "سعيد بيابانكي" و "جواد زهتاب" و همچنين وبلاگ وزين سركار خانم "ارمغان زمان فشمي" (ادام الله مسايجاتهن!) سري بزنيد. خصوصا به گزارش خاطره‌ انگيز ايشان از سي‌امين جلسه‌ي شكرخند و شعر مشترك قرائت شده در آن جلسه. مشروح اين گزارش در ضميمه‌ي ادب و هنر روزنامه اطلاعات مورخ اول اسفند 87 به چاپ رسيده است.

سؤال فلسفي-تاريخي: چگونه مي‌شود شعر مشترك⁵ "ناصر فيض" و "محمد سلماني" (كه در كتاب "املت دسته‌دار" و در سال 84 به چاپ رسيده است) در مراسم ياد شده، به عنوان يكي از محصولات مشترك قابل خواندن ‌"سيد عباس سجادي" و "محمد سلماني" خوانده شود؟!

پاسخ دندان‌شكن: يكي از بزرگان مي‌فرمايد: "زندگي مربعي است كه 3 ضلع دارد: ايمان و تقوا". به نظر مي‌رسد كه شعر شش و هشت مذكور⁶ حاصل همكاري مشترك افراد ياد شده است و دست برقضا كهولت سن(!) و مشغله‌ي بي‌شمار خواننده‌ي خوش صدا و سيماي اثر، باعث شده است كه نام نفر سوم سهوا، دچار فراموشي گردد.

مصراع: "نام من رفته‌است روزي از لب جانان به سهو"!

به مصداق اين سخن كه گفته‌اند: "افتادگي آموز اگر ناصر فيضي(!)"، علي‌العجاله غير از اين سه نفر، تنها كسي كه مدعي همكاري در سرايش شعر مذكور نيست، خواجه حافظ شيرازي است! باور كنيد حروف‌چين و صفحه‌بند روزنامه‌ي اطلاعات هم كه در بيت: "ما تقاص خرابي قم را ... از ويتنام و چاد مي‌گيريم"، كلمه‌ي "قم" را به "ري" تبديل كرده است، به نوعي در تكميل و اعتلاي شعر مذكور صاحب حق شمرده مي‌شوند!

فلذا نپرسيد كه چگونه مي‌شود همچو شعر مشتركي را خواند! ديديد كه خواندند و ‌شد! هيچ‌كس هم صدايش در نيامد⁷ و آب هم از آب تكان نخورد!

...

توضيحات اضافي:

۱- به فتح "ن"، وگرنه "نميرم" به كسر "ن"، باعث كسر شأن شاعر جماعت اهل سفر و ددر و هميشه حاضر يراق است!

2- نوعي صادرات غيرنفتي.

3- در اين راستا مي‌توان به انواع سوغاتي‌هاي خارجي، محصولات فرهنگي(برهنگي!) مثل مجلات ، انواع درد و مرض! و غيره اشاره كرد.

4- در اين فقره بين علما اختلاف نظر اساسي بوجود آمده است. برخي اين را هم جزو محاسن موضوع ياد شده مي‌دانند.

5- "ما كه كم را زياد مي‌گيريم ... تنگ‌ها را گشاد مي‌گيريم... و الخ"- املت دسته‌دار- انتشارات سوره مهر- صفحه 165.

6- در يك نسخه شش بيت و در نسخه ديگر هشت بيت آمده است.

7- اين بي‌صدا بودن، ربطي به كمبود مطالعه و يا حواس‌پرتي حضار اهل طنز ندارد. برخي از سازها هستند كه بعدا صدايشان در مي‌آيد!

دانشمندان علوم اجتماعي (كه پيشتر به سه بخش: تاريخ، جغرافي و مدني تقسيم مي‌شد) در تازه‌ترين يافته‌هاي خود به اين نتيجه رسيده‌اند كه آدم‌ها اصولا دو دسته‌اند: دسته‌ي اول اهل مشاركت اجتماعي‌ا‌ند و دسته‌ي دوم اهلش نيستند.

دسته‌ي اول: آدم‌هاي بابخاري هستند که بطور اتوماتيك وظايف اجتماعي خود را انجام مي‌دهند. اين دسته با بهره‌گيري از حداقل امكانات بخارساز مثل بخاري‌هاي نفتي و گازي و حتي بخار دهان، قوه‌ي محركه‌ي اتوبوس قراضه‌ي جامعه را چند اسب بخار افزايش می‌دهند. همچنین راننده‌ را در جاده‌ي پر از چاله چوله و دست انداز رسيدن به مدينه‌ي فاضله، ياري مي‌رسانند. ‌دمشان گرم!

پيشنهاد براي 137 شهرداري: جا دارد شهرداري، فكري براي اين وضعيت اسفناك جاده‌ها بكند تا ما كه اهلش(!) هستيم، با ارائه بليط نشان دهيم كه چرا آدم‌هاي باشخصيت، زودتر به مقصد مي‌رسند.  

توضيح روابط عمومي شهرداري: جاده‌سازي جزء وظايف وزارت راه است و به ما هيچ ربطي ندارد! شهرداري همين قدر كه بتواند خيابان‌ها را آسفالت كند، هنر كرده است.

توضيح روابط عمومي سازمان فرهنگي هنري شهرداري: امور فرهنگي هنري، از وظايف ماست و به بقيه هيچ ربطي ندارد!

توضيح تکمیلی ما: پيشنهاد خويش را به‌شدت پس گرفته و منبعد از ارائه هرگونه پيشنهاد قضا قورتكي استغفار مي‌كنيم.

دسته‌ي دوم: كساني كه اهل مشاركت اجتماعي‌ نيستند، غالبا بدون ارائه بليط سوار اتوبوس فوق الاشاره مي‌شوند. اين گروهك^۱ كانّهو مهمان‌هاي كوچك ريزي‌اند كه از بدن ميزبان خويش سوء استفاده كرده و هيچ‌گونه تلاشي برای پروار شدن او نمي‌كنند. براي هدايت و تربيت اين گروهک نا اهل، روش‌هاي کاربردی زير پيشنهاد مي‌شود:

1- متأهل کردن و متعهد سازی:  

تجربه نشان داده كه افراد مسئوليت ناپذير، هنگامي كه با سنبه‌ي پر زور عيال مواجه مي‌شوند، به‌شدت به راه راست هدايت شده و از بي‌رگ بودن توبه مي‌كنند تا خدا نيز دوستشان داشته باشد كه: "انَّ الله يحب التوّابين". اينها‌ پس از مدتي كارورزي در منزل، درصورت موفقيت در آزمون‌هاي تكميلي، به مقام شهرداري زن‌جان(!) نائل مي‌شوند.

توضيح ما: پدر تجربه بسوزد!

 2- آموزش:

در برخي موارد، عدم مشاركت اين دسته در فعاليت‌هاي اجتماعي، ناشي از ناشي بودن و نا آگاهي ايشان است. اغلب سوادشان در مورد ايزو 9000 ، ايزو 14000 و ^۲EFQM به نحو تأسف‌باري كم است. در حالي‌كه مسئوليت اجتماعي جزو الزامات اين استانداردها محسوب مي‌شود. فلذا آموزش مباحث آکادمیک، بايد سرلوحه‌ي اهداف آموزش و پرورش و آموزش عالي باشد.

سئوال انحرافي: ضرب‌المثل "تربيت نااهل را چون گردكان بر گنبد است"، يعني چه؟!

پاسخ انحرافي: يعني اينكه اگر نااهل، با زبان خوش در آموزش اين استانداردها، اهل شد كه هيچ؛ وگرنه به ضرب چوب گردو، اهلي‌اش مي‌كنند!

ضرب‌المثل تكميلي: چوب معلم گله، هر كي نخوره منگله!

 3- قبولي در دانشگاه و اقامت در خوابگاه:

طعم و بوي زندگي اجتماعي در محيطي مثل خوابگاه دانشجويي، براي تغيير ذائقه و شامه‌ي دسته‌ي دوم، بسيار نافع است. افراد بي‌خيال مذكور، وقتي در معرض حملات ناگهاني هم‌اتاقي‌هاي خويش قرار مي‌گيرند و به انواع برچسب‌ها مثل تي‌تيش ماماني، بچه ننه، نازك نارنجي و ... مزين مي‌شوند، حساب كار دستشان مي‌آيد كه: نابرده رنج، گنج ميسر نمي‌شود!

 4- کار گروهی یا Team work :

یکی دیگر از روش های به راه آوردن این قبیل افراد، درگیر کردنشان در کارهای گروهی هیجان انگیز و سودآور است. برخی از بازیکنان خاک زمین خورده‌ي فوتبال، صرفا برای اینکه به مسئولیت اجتماعی‌شان عمل کنند، حاضرند توپ جمع‌کن ذخیره باشند، اما اسمشان در تیم ملی باشد. بلکه در آینده دری به تخته خورد و دست‌كم بعنوان سرمربی توپ جمع‌کن‌ها انتخاب شدند!

 5- اعزام به خدمت زير پرچم:

از قديم گفته‌اند كه سربازي آدم را مرد مي‌كند. البته اين را وقتي گفتند كه خانم‌ها از سربازي معاف شده بودند. کسانی که به هیچ ترتیب برای مسئولیت‌های اجتماعی تره خورد نمی‌کنند، باید به خدمت زیر پرچم اعزام شوند. زندگی در آسایشگاه و شست و شوی مکان‌های عمومی (گلاب به رویتان!) باعث مي‌شود که نا اهلان مذکر مذکور، بفهمند که یک من آرد چند تا فطیر مي‌دهد.

 6- تیر خلاص:

اگر بعضي‌ نسبت به روش‌های فوق‌الذکر، مصونیت موضعی نشان دادند، مي‌توان از روش‌های تلفیقی استفاده كرد. ابتدا بايد فرد بی‌تفاوت به مسئولیت‌های اجتماعی را از یالغوزی درآورند. سپس سرش را با زبان خوش بتراشند و به اجباری بفرستند. بعد او را به همراه عيال مربوطه در خوابگاه متاهلين دانشگاه، پذیرش کنند. آنگاه وی را (حتي به ضرب نوازش پس‌گردن) سر کلاس‌های آموزش ضمن خدمت بنشانند تا ضمن اخذ گواهینامه‌ي زی ذی 9000 (مدرک زن ذلیلی پیشرفته!)، استانداردهای توپ جمع‌کنی مدرن را نیز به شیوه‌ي پرزنتیشن فرا بگیرد!!

ترانه‌ي رپ فولكلور(!): ز‌پرشک^۳ آید و زن زاید و خر میرد و مهمان به در خانه بیاید و الي آخر ... ! 

۱ - گروه كوچك!

۲ - استانداردهاي مديريت كيفيت، محيط زيست و مدل‌هاي تعالي سازماني

۳ - نسخه: سه‌پرشک!

هرسال با فرا رسيدن فصل پاييز و نواخته شدن زنگ مدارس و دانشگاه‌ها، جنب و جوش عظيمي سرتاسر گيتي را فرا مي‌گيرد. در راستاي عمل به حديث نبوي: "اطلب العلم من المهد الي اللحد" كه مي‌فرمايد:
"ز گهواره تا گور دانش بجوي"؛ عليرغم گذشت ساليان درازي از فارغ‌التحصيلي اجباري (كه برخي از آن به فارغ‌التحميلي! ياد مي‌كنند)، مجددا بر آن شديم تا پيش از فرا رسيدن ملك الموت و نزديك شدن به گور، به فرموده‌ي پيامبر اكرم(ص) عمل و دوباره طلب علم كنيم. اين شد كه مجددا رداي دانش‌جويي بر تن كرديم، اگر چه رداي مذكور مختصري به تنمان زار مي‌زند!!

معمولا آدم‌هاي مبتلا به آلرژي‌هاي فصلي، با فرا رسيدن فصل جديد حساسيت‌هايشان گل مي‌كند، در اين ايام نيز مبتلايان دانش (دانش‌آموزان و دانش‌جويان گرامي) حساسيت بيشتري نسبت به اخبار مرتبط پيدا مي‌كنند. از آنجا كه ما هم از اين قاعده‌ي كلي مستثني نيستيم، اخيرا بيشتر پيگير و درگير اخبار تحصيلي شده‌ايم.

در برخي جرايد كثيرالانتشار ، اخبار آغاز سال تحصيلي دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي كشور و چگونگي مراجعه‌ي دانش‌جويان ورودي جديد، منتشر شده بود. به عنوان نمونه زمان و مدارك مورد نياز جهت ثبت‌نام دانش‌جويان ورودي 87 پذيرفته شده در دانشگاه صنعتي اميركبير، در روزنامه‌ي همشهري و سايت اينترنتي سازمان سنجش آموزش كشور درج شده بود. جالب توجه اينكه در متن آگهي مزبور، ضمن خيرمقدم به پذيرفته‌شدگان گرامي، 2 دفعه بر الزامي بودن حضور اولياي دانش‌جويان در هنگام ثبت‌نام تاكيد كرده بودند.

البته اين موضوع في‌نفسه تازگي ندارد. سابق بر اين رسم بود كه چند روز مانده به آغاز كلاس‌هاي مدارس، دانش‌آموزان به همراه والدين خود براي كلاس‌بندي به مدرسه‌ي محل تحصيل خود مراجعه مي‌كردند. اين كار فوايد زيادي براي همه‌ي دست‌اندركاران آموزش مدارس ابتدايي، داشت كه شايد نيازي به شمارش آنها نباشد. اما خبرنگاري شغلي است كه خيلي در بند شايد و اگر و از اين قبيل كلمات شرطي نيست. اگرچه در موردش فرموده‌ باشند:

بيت: نگار ما كه به مكتب نرفت و خط ننوشت ... خبر رسيد كه او ناگهان مهندس شد!

(در پرانتز: بايد توجه داشت كه اين بيت، چندان هم صحيح نيست. اين‌طوري كه از شواهد بر مي‌آيد، برخي از اطبا و شكسته‌بندهاي قديمي كه مكتب نرفته‌ و خط ننوشته،‌ ملا شده‌اند عموما به طب قديم اشتغال داشته و مردم عادي آنها را دكتر صدا مي‌زده‌اند. اين دسته از دكترها معمولا بدخط هستند. اما اين دليل نمي‌شود كه شاعري (ولو خود ما) بنا به ضرورت وزن و قافيه، وصله‌ي ناجور به مهندس جماعت بچسباند.

بيت: نگو شعري كه بر سر سنگت آيو ... و در وزن و قوافي، تنگت آيو! )

 بنابراين تصميم گرفتيم به‌عنوان يكي از دانش‌جويان غير پلي‌تكنيكي، نسبت به تحليل خبر مذكور و رمزگشايي دلايل اين تاكيد مؤكد(!) اقدام كنيم.

 دلايل حضور اوليا‌ي دانش‌جويان ورودي جديد هنگام ثبت‌نام در دانشگاه:

 1-   تشكر مسئولين دانشگاه از والدين محترم براي پروراندن چنين دسته‌ گل‌هاي نازنيني

تبصره: در اين فقره، دانش‌جوياني كه فاقد ولي مي‌باشند و يا خودشان به سني رسيده‌اند كه والدين ديگران شده‌اند، بلاتكليفند. خواهشمنديم كه هرچه زودتر اين عده را از بلاتكليفي و سرگرداني نجات دهند.

2-  ريختن ترس دانش‌جويان جديد، لدي الورود به دانشگاه و گرفتن بهانه‌ي دلتنگي و گريه زاري از ايشان. بعضا ديده مي‌شود كه دانش‌جويان جديد، با جدا شدن از والدين، خيلي اظهار دلتنگي مي‌كنند و حتي اين موضوع باعث مشروط شدن ايشان در ترم‌هاي اول دانشگاه شده است.

3-   نشان دادن محيط و سوراخ و سمبه‌هاي دانشگاه به اولياء

4-   يادآوري اين نكته به اوليا كه: "دانشگاه كارخانه‌ي آدم سازي است" و اينكه تا آخرين قطره‌‌ي مركب، راهتان را ادامه مي‌دهيم.

5-   ارائه برنامه‌هاي درسي به دانش‌جويان و والدين گرامي‌شان و تاكيد بر هردمبيل نبودن برنامه‌ريزي آموزشي به منظور پيشگيري از دو دره شدن ايشان توسط برخي دانشجونماها!

6-    آشنايي والدين با برنامه‌هاي امتحاني و نحوه‌ي پرسيدن وضعيت درسي دانش‌جوها از اساتيد مربوطه!

7-    نشان دادن وضعيت خوابگاه‌هاي دانشجويي و تراكم موجود در آن به جهت آشنايي والدين.

تبصره:خدا وكيلي خوابگاه براي خود دانش‌جوها هم جاي كافي ندارد. لذا اگر دانشجوي فاقد خوابگاهي، به والدينش گفت كه براي درس خواندن به خوابگاه مي‌روم، پيگير باشند كه دورشان نزده باشد!

8-    معرفي برنامه‌ها و رويدادهاي پيش رو از جمله: جشنواره فرهنگي هنري "اعتياد هرگز"

9-   آشنا كردن دانش‌جويان و والدينشان با برنامه‌هاي فرهنگي و فوق برنامه از قبيل: كانون شعر و ادب، گروه كوه، گروه تئاتر و نمايش، كلوپ فيلم (مجاز) و ...

10-   ادامه‌ي فرايند موفق و تجربه شده‌ي "كمك به مدرسه" با مشاركت اوليا و جلوگيري از فراموش شدن اين سنت حسنه.

11-   تشكيل انجمن اوليا و مربيان

12-  پايه‌ريزي مجلس دانشجويي در ادامه‌ي مجلس دانش‌آموزي. واضح است كه تا 4-5 سال بعد، همين دسته گل‌ها بايد به آب داده شوند و وارد جامعه‌ي فني و سياسي شوند. لذا نبايد مجلس دانش‌آموزي مورد فراموشي واقع شود و دانش‌جوها بايد كماكان فعاليت خود را ادامه بدهند.

13-   هماهنگي سرويس اياب و ذهاب مطابق نرخ جديد

14-  پذيرايي از والدين با خوراندن يك وعده غذاي لذيذ سلف سرويس دانشگاه و پايان دادن به شايعات موجود مبني بر وجود برخي افزودني‌ها(!) به غذاهاي سلف.

بعدالتحریر:

از موقعی که این مطلب را برای عزیزانم در شماره ۳۵ نشریه دانشجویی "ستون آزاد" نوشتم (حدود یکماه پیش) تا وقتی که آن را روی وبلاگ گذاشتم، به گمانم فرصت خوبی بود تا مسئولین مرتبط در سازمان سنجش و امیرکبیر، این سوتی عظمی را از صحنه ی اینترنت حذف کنند. امیدوارم که دیگر از این اشتباهات نداشته باشند. هدف من به عنوان طنزنویس، اصلاح است که الحمدلله دوستان از این فرصت برای اصلاح (لا اقل در حد اینترنت) استفاده کردند. اما اینجا و اینجا و جاهای دیگر، هنوز دم خروس قابل مشاهده است!

از زمان مرحوم "تیلور"^۱ به این سو، در ممالک راقیه دنیا، یکی از روش‌های رشد اقتصادی که امتحانش را به خوبی و خوشی پس‌داده، "تولید انبوه"^۲ است. البته این پس‌دادن از آن‌دست پس‌دادن‌هایی نبوده و نیست که بتوان با عایق‌های نوظهوری همچون "ایزوگام" و "مای بی‌بی" به سادگی جلویش را گرفت!

امروزه توان و دانش فنی جوامع، باعث تمایز و شاخص شدن قدرت‌های بزرگ از سایر دول می‌شود. اما همیشه هم این طوری نیست که پیشرفت‌های تکنولوژیک، عامل تعیین کننده‌ی غایی ابرقدرت بودن دولتي باشد. یک وقتی امریکا و ژاپن حرف اول و آخر (یا از سوي ديگرحرف آخر و اول) را در تکنولوژی و صادرات می‌زدند، اما این روزها می‌شنویم که عموما فریاد "هاچین و واچین، از تولید چین" سر می‌دهند. فی‌الواقع ممالکی مانند هند و چین، مدام در پی تولید انبوه بوده و از طریق تولید (و تولید مثل) بیشتر، توانسته‌اند صاحب وزن بیشتری در معادلات بین‌المللی نيز بشوند.

در روزگاری نه چندان دور، امریکا به ژاپن و ژاپن نیز به چین (و بنا بر استقراء ریاضی، امریکا به چین!) تجاوز نظامی کرده‌ و دمار از روزگار مردم آن دیار برآورده‌اند. اگر امروزه می بینیم که طوفان‌ها و زلزله‌های پیاپی، چپ و راست دامن امریکا و ژاپن را می‌گیرد لابد به تقاص آن تجاوزها و تطاول‌های پیشین است، که گفته‌اند:

بیت: آه ‌یتیم اثر کند ... شب نکند، سحر کند!

برخی از بادشناسان معتقدند که طوفان‌های اخیر امریکا، از عزم ملی مردم چین سرچشمه می‌گیرد و این لابد هنگامی است که مردم چین، از سر دلسوختگی مفرط، بطور همزمان تصمیم می‌گیرند فاتحه‌ای مع الفوت(!) نثار جد و آباد امریکایيان کنند. باز جای شکرش باقی است که آب دهانی نثار نمی‌کنند، چرا كه: قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود...

اینجاست که تئوری تولیدگرای "تیلور" امریکایی، بلای جان خودشان شده است.

بیت: "چون نیک نظر کرد پر خویش در آن دید ... گفتا: ز که نالیم که از ماست که بر ماست"

این دلیل و دلایل کم اهمیت دیگر باعث شده است که زعمای علوم مختفه، برای حفظ خيلي چيزها از جمله آبروي خويش و همچنين منابع طبیعی، در تلاش برآیند تا بلكه با استدلالات گوناگون بر این تئوری خط بطلان بکشند. الحمدلله كه تا كنون، پای استدلال‌شان چوبین از آب درآمده و صاحب دلیل را بر مرکب چوبین نشانده و راهی دیار ترکستان کرده است. اما به هر تقدیر این خط و نشان کشیدن‌ها، گاهی هم جواب داده و باعث افزودن استثنائاتی به این تئوری سنتی شده است. نمونه‌اش را في‌الحال عرض مي‌كنم:

برخی به صرف اینکه در گذشته، کشورشان مهد علم و ادب بوده است، خودشان را می‌گیرند و باد به غبغب می‌اندازند. فارغ از اینکه: "گیرم پدر تو بود فاضل ... از فضل پدر تو را چه حاصل؟"!

بنابراین برای عقب نماندن از قافله‌ي نظريه‌پردازان جهاني و نشان دادن اينکه چه مایه علم و هنر در انبان داریم، بنا داریم تئوری نخ‌نما شده‌ي "توليد انبوه" را از دو منظر علمي و ادبي حلاجی کنیم:

 * از منظر علمي:

در علم اقتصاد رابطه‌ی مستقیمی بین تقاضا و عرضه وجود دارد، یعنی با افزایش (کاهش) یکی، دیگری نیز افزایش (کاهش) می‌یابد. بنابر اصول "تولید" با "مصرف" رابطه‌ی مشروع و مستقیمي دارد. می‌دانیم^۳ که منابع آبی جهان محدودند و برای جلوگیری از بحران آب، باید در مصرف آب صرفه‌جویی بکنیم. اصولا مصرف آب، تولید فاضلاب را به دنبال دارد و با افزایش مصرف این، تولید آن دیگری هم، اتوماتیک افزایش می‌یابد.

تصور کنید مردم چین بخواهند در مصرف آب، زیاده‌روی کنند (مصرف انبوه)، فارغ از ايجاد بحران بي‌آبي براي سراسر جهان، براساس رابطه‌ی مذكور تولید فاضلاب نیز به طرز وحشتناکی بالا می‌رود (تولید انبوه). مخصوصا اگر چینیان بخواهند برای تلافی نامردی ژاپنی‌ها در جنگ‌های گذشته، این تولیدات انبوه را روانه‌ی آن کشور کنند. چه شود!!

بیت اصلاحي: اگر که چین را به ژاپن بود میلی ... برايش می‌فرستاد طرفه سیلی!

فلذا به مصداق این گفته‌ي معروف که: "مصرف بی‌رویه، کار خیلی بدیه" ، معلوم می‌شود که "تولید بي‌رويه هم کار خیلی بدیه"!

* از منظر ادب و هنر:

از ديدگاه صنايع ادبي، "توليد انبوه" ، هم‌وزن و هم‌جنس "توليد اندوه" بوده و مي‌توان با آن مقايسه‌اش كرد. در دنياي پرتنش و پر استرس امروز، بسياري از مردم دچار افسردگي‌هاي حاد مي‌باشند. بنابر توصيه‌ي روان‌پزشكان كساني كه افسرده‌اند، بايد بكوشند از عوامل توليد اندوه، دوري گزيده و حتي‌المقدور براي رفع و دفع اندوه، گاهي بزنند به كوه!

دوبيتي:

            اگر افسرده‌اي، گاهي برو كوه  ...   در آنجا دفع گردد از تو اندوه

            وليكن "دفع" را محدود بنماي ... نكوهيده‌ است چون توليد انبوه!

در واقع به بيان ديگر، ممكن است كه در جريان دفع اندوه، برخي فضولات اضافي ديگر نيز از آدميزاد دفع بشود كه با توجه به بحران‌ ‌آب (خصوصا در كوه و در و دشت!)، بعضا براي خودش و سايرين، مشكل‌ساز خواهد شد. بيهوده نيست كه قدماي هنرمند ما اين بيت نغز و كاربردي را سروده‌اند و در برخي مكان‌هاي خاص، بر در و ديوار نوشته‌اند:

بيت كاربردي: خواهي كه نبينند رفيقان هنرت را ... برخيز و بكش سيفون بالاي سرت را!

ملاحظه فرمودید؟! برای زدن زیرآب تئوری قدیمی و پیش‌پا افتاده‌ی "تولید انبوه"، مثل ریاضی‌دانان دست به دامن برهان خُلف شدیم. استدلال باید این‌طوری همه‌جانبه باشد تا حتی مو، لای درزش نرود.

اين دو مثال نقض، نشانتان داد که "تولید انبوه" همیشه پسندیده نیست. البته این موضوع درموارد دیگری همچون تولید جمعیت نیز کاربرد دارد، چرا که هرچه جمعیت بیشتر شود، مصرف آب و به تبع آن تولید فاضلاب، نيز بیشتر می‌شود.

رباعی:

            تولید نفوس اگر که همچین نشود ... جمعیت ما مشابه چین نشود

             ای مردم مملکت ! مراقب  باشید ... تا آتیه‌تان دچــار نفـریـن نشود! 

تنبيه بدني در شيوه‌هاي تعليم و تربيت مدرن، مردود شناخته شده است. به‌ناچار تمامي تنبيه‌گران محترم و محترمه (با هر مصّب، منصب و تحصيلاتي)، بايد براي فراگيري آموزش و پرورش نوين در معرض آموزش قرار گيرند. علم روان‌نشناسي جديد، در اولين دور برگردان آزاد راه آموزش[1]، از تنبيهات فيزيكي روي برگردانده و به تنبيهات متافيزيكي روي آورده است.

فرزندان دلبند ما در عصر حاضر، از دوران طفوليت علاقه‌ي شديدي به فراگيري درس ادبيات از خود نشان مي‌دهند، بنابراين لازم مي‌نمايد كه والدين، شيوه‌هاي جديد تأديب را به طريق فشرده و مطابق با علم روز فرا گرفته و عنداللزوم نسبت به تدريس ادبيات و ادب كردن فرزند خويش اقدام كنند.

مصراع: "ادب مرد به ز دولت اوست".

اگر عمري باقي باشد، بنا داريم گهگاه در اين صفحه برخي از تجربيات كليدي و نكات تستي مورد نياز اين مقوله را براساس آخرين مقالات منتشره در نشريات معتبر روان‌نشناسي(!)، آموزش داده و موجبات آمرزش جد و آباد[2] علم مربوطه را فراهم آوريم.

سؤال فلسفي: يكي از دغدغه‌هاي اساسي والدين، اين است: چگونه به‌طور مؤثر، پس‌گردن فرزندانمان را نوازش كنيم؟!

از آنجا كه بسياري از جوامع بشري با اين سؤال دست به يقه مي‌باشند، عليرغم چربي بالا (تري گليسيريد بدون نيتروژن!)، پيش از پاسخ‌گويي به اين مشكل مقادير معتنابهي آجيل مشكل گشا در خندق بلا! (بلانسبت شما) ريختيم تا همين‌طوري كتره‌اي و از روي معده‌ي خالي مشا"ور"ه نداده باشيم!

در دوران جنيني به دليل وجود كيسه‌ي آبي كه فرزند در آن قرار دارد، اين احساس امنيت و آرامش از طريق ديواره‌ي بطن مادر و ضربان قلب و ساير حركات مجاز، به جنين منتقل مي‌شود. در اين ايام نيازي به دخالت سايرين در اين فرايند شكمي نيست. زيرا هرگونه نوازش شديد در اين مرحله، ممكن است باعث بروز پديده‌ي تشديد (رزونانس) در كيسه‌ي آب شده و موجب درآمدن پدر بچه و صاحب بچه ‌شود. علاوه بر اين، دخالت بيجا در امور شكمي، نتيجه‌اي جز شور و يا بي‌نمك از كار درآمدن محصول مزبور[3] ، نخواهد داشت! پدران گرامي براي نوازش پس‌گردن و يا ساير اعضاي فرزند[4]، بايد حداقل تا بدنيا آمدن وي تامل و تحمل داشته باشند.

بيت: بنشيند و صبر پيشه سازد... تا طفل خودش را بنوازد!

جاي نگراني نيست. چون با تولد، به‌طور اتوماتيك اين رابطه‌ي مشروع فيزيكي خاتمه يافته و نوزاد به‌طور روزافزوني نياز به نوازش پيدا مي‌كند تا فقدان رابطه‌ي فيزيكي دوران جنيني جبران بشود. اينجاست كه والدين با يك برنامه‌ريزي مناسب مي‌توانند به نوبت، اين خلأ را پر كنند.

براي بسترسازي و زمينه‌چيني نوازش پس گردن فرزندان، بايستي فرايند "ماساژدهي خلاق"، به‌عنوان پيش‌نياز، از دوران نوزادي آغاز گردد. تكنيك‌هاي كاربردي "علم الماساژ"، ضمن لذت‌بخش بودن براي آدميزاد (من المهد الي اللحد)، باعث تقويت حس لامسه، نرمي پوست، مفاصل و رفع خستگي و ... مي‌شود.

برخي نكات كليدي لازم الرعايه براي نيل به اين هدف، عبارت‌اند از:

1- اولين مرحله‌ي بيدار سازي حس لامسه‌ي نوزادان، نوازش و در آغوش گرفتن ايشان است. هرگونه فعاليتي براي نوازش پس‌گردن، بايد با انتقال حس امنيت جاني و رواني به وي همراه باشد. حسب توصيه‌ي علماي روان‌نشناسي، بهتر است كه اين فرايند، حتي‌المقدور از فاصله‌ي نزديك و فيس تو فيس[5] صورت گيرد.

2- بهترين زمان و مكان را براي انجام عمل (ماساژ و غيره!) انتخاب كنيد كه به دور از هرگونه عوامل مزاحم همچون زنگ تلفن، صداي وسايل صوتي و تصويري اعم از تلويزيون و ماهواره[6]، حضور طرف‌داران دو آتشه‌ي فرزند از قبيل پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌هاي گرامي و همچنين حضور اغيار در محل واقعه باشد.

3- به ياد داشته باشيد كه خود شما بايد ابتدا به ساكن، آرام باشيد تا بتوانيد اين آرامش را از طريق دست‌هاي پرمهرتان، به پس گردن فرزندتان انتقال بدهيد. دست‌هاي برخي هنگام اضطراب و نگراني به‌شدت عرق مي‌كند و عرق مذكور (كمافي‌السابق) مانع انجام صحيح هر فعاليتي شكل مي‌گردد. زماني كه مضطرب هستيد يا دچار استرس شده‌ايد، لطفا از اين كار بپرهيزيد. در اين اوقات، با نوشيدن يك فلاسك گل گاو زبان تازه دم كرده(مع الآبليمو) و يا يك ‌ليتر شربت عرق بادرنج، هرگونه رنجي را از خود دور كرده و استرس‌ها را به دست بادهاي وزنده بسپاريد. هرچه باداباد!

4- در هنگام سيري يا گرسنگي مفرط فرزندان، مبادرت به نوازش‌هايي از اين دست نكنيد. به تجربه ثابت شده است كه شكم گرسنه/سير، ايمان ندارد و زحمات طاقت‌فرساي شما حكم آب در هاون كوفتن را خواهد داشت!

5- فراموش نكنيد كه براي شروع ماساژ، ابتدا كودك را در حد شرعي برهنه نماييد. وگرنه عواقب اين كار بر عهده‌ي خودتان مي‌باشد. پس بسترهاي لازم را براي اين موضوع از قبيل پوشش مناسب و عايق براي خودتان، تشكچه پلاستيكي، پنبه‌ريز به ميزان كافي، سطل آب و فرچه به جهت شستشو و آبكشي فرش و ... فراهم آوريد!

6- پيش از ماساژ و نوازش پس گردن، دست‌هاي خود را به مدت 45 دقيقه[7] در آب ولرم بگذاريد تا خوب خيس بخورد. در ادامه دست‌ها را با آب 85 درجه و صابون جامد (ترجيحا از نوع مايع دستشويي آنتي باكتريال!) بشوييد و سپس به آرامي با پاشش قطرات آب باقي‌مانده در دست‌ها، به صورت فرزند عزيزتان موجبات ذوق‌زدگي مشاراليه(اليها) را فراهم آوريد.

7- پيش از دست‌شويي، اقدام به خارج كردن زيورآلات سنتي از قبيل انگشترهاي طلا اعم از زرد/سفيد، پلاتين، حلقه، نشان، دستبند، النگو و ... نماييد تا در ادامه موجب آسيب نگردند. باقي گذاردن انگشترهاي نقره و حلبي داراي نگين‌هاي نوك تيز (باباقوري)، عقيق، فيروزه، زبرجد و نگين‌هاي مشابه در داخل انگشتان، همچنين استعمال پنجه بوكس بلا اشكال است.

8- براي تأثيرگذاري بيشتر و عميق‌تر، پس گردن فوق‌الاشاره بايستي عاري از هر گونه موي زايد باشد. لطفا به‌منظور تأمين آتيه‌ي دلبندتان و جلوگيري از عقده‌اي شدن وي، از قهر كردن با آرايشگر جماعت (خصوصا سلماني سركوچه) بپرهيزيد. توجه داشته باشيد پس گردن فرزندان بايد هميشه مثل آينه صاف و براق باشد.

ترانه‌ي جوادي: "بچه‌ها آينه‌ي زندگي‌ا‌ند".

9- به عقيده‌ي برخي از علماي فن، چنانچه فرايند ماساژ پس گردن، با روانكارها و كاتاليزورهاي مناسب از قبيل روغن اسطوخودوس افريقايي انجام شود، به‌واسطه‌ي كاهش اصطكاك‌هاي ناخواسته در سطوح تماس، سرعت جذب و تاثير آن حيرت آور خواهد بود. در صورت عدم دسترسي به روغن ياد شده (بواسطه‌ي گراني/تحريم)، از روغن بادام شيرين، روغن زيتون و يا روغن كرچك استفاده نماييد.

تبصره: عليرغم خاصيت ميكروب‌زدايي، تر كردن كف دست با بزاق دهان به هيچ‌وجه توصيه نمي‌گردد!

10- با زبان خوش از او بخواهيد تا از همين كودكي، مسئوليت‌پذيري را شروع و با ياري‌رساني به والدين مهربانش، نقشي فعال در فرايند ماساژ پس گردن خويش ايفا كند. با آموختن كلماتي مانند: دولاّ كن، دولاّ، گردن خم و كلمات ساده‌ي مشابه، او را براي كمك‌رساني آماده كنيد. دقت شود زاويه گردن در حالت دولاّ، بايد بين 45 تا 60 درجه باشد. زاويه‌ي كمتر از 45 درجه باعث كاهش تأثير پس‌گردني و زاويه‌ي بيشتر از 60 درجه موجب آسيب رسيدن به مهره‌هاي گردن مي‌شود.

11- علت اين‌طور نوازش‌ها را به آرامي در گوش وي نجوا كنيد و به آرامي كارتان را به پايان برسانيد. درصورتي كه وي با توليد صداهاي ناهنجار درصدد تشويش اذهان، قطع ارتباط و اتمام عمليات توجيهي شما برآمد، از كوره در نرويد و فرايند را از ابتدا آغاز كنيد! موفق باشيد.

مراجع و پانويس‌ها:

[2] نسخه: آباء

[3] نسخه: آش؛ نسخه: آش با جاش!

[4] مقاله‌ي حاضر در مورد نوازش پس گردن فرزندان تحرير شده است. براي نوازش ساير نقاط به مقاله‌هاي بعدي نگارنده و يا ساير مراجع مراجعه گردد.

[5] رو در رو؛ نسخه: Face to neck

[6] برنامه‌هاي دكتر مظاهري از اين قاعده‌ي كلي مستثني مي‌باشند!

[7] نسخه: چهار پنج دقيقه. در مصرف آب و توليد فاضلاب صرفه‌جويي بكنيم. (روابط عمومي شركت آب و فاضلاب!)

سابق بر اين در باغ‌ها، بيدهايي تشريف داشتند كه در مقابل انواع بادهاي موافق و مخالفي چون باد شمال و باد صرصر (و سرد سرد!) هم نمي‌لرزيدند چه برسد به بادهاي بهاري! در روزگار نانوتكنولوژي (و در اينجا ننو تكنولوژي!)، همه‌ي چيزها فانتزي شده‌اند. حساسيت‌هاي فصلي و موضعي، خصوصا حساسيت به فصل بهار نيز به‌وفور مشاهده مي‌شود. حتي تيرآهن‌هاي سابقا زمخت نيز به محض اينكه تن لخت‌‌شان در معرض وزش باد بهاري قرار مي‌گيرد، از ترس زنگ‌زدن خودشان را هفت لا ‌پوشانده و از ديده‌ي خريداران مشتاق، پنهان مي‌كنند. گويا نشنيده‌اند كه:

بيت: گفت پيغمبر به اصحاب كُبار:                  تن مپوشانيد از باد بهار!

به‌اين‌ترتيب اقلام بي‌مصرفي نظير تيرآهن كه علي‌رغم استحكام ذاتي، جايگاه محكمي در سبد مصرفي حمايتي خانوار ندارد، با وزيدن اولين باد بهاري و مشاهده‌ي رويش گل و نسرين به باغ، سرخود و بدون هماهنگي با مقامات ذي‌ربط و بي‌ربط، به حالت ويبره رفته و از خود بيخود مي‌شود. اين بي‌خودي در ادامه منجر به نوعي خود كم بزرگ‌بيني افراطي ‌گرديده و باعث مي‌شود نام‌برده، قدر و قيمت خويش را فراموش و براي خود جايگاهي در عرش اعلا تصور نمايد!

بيت اصلاح‌شده:

بود "قد"(/قدر) تو همچون تيرآهن          تو "قدر" خود نمي‌داني چه حاصل؟!

از آنجا كه در ساخت پل‌هاي روگذر عابر پياده مقادير معتنابهي آهن‌آلات و ساير اقلام ساختماني حساس به فصل بهار(!) به‌كار مي‌رود، واضح است كه با آغاز بهار هزينه‌ي ساخت اين پل‌هاي مرتفع، سر به فلك مي‌زند.

به همين دليل محكم و محكمه‌پسند، وزير محترم راه و ترابري جناب آقاي مهندس رحمتي، در مصاحبه با ايسنا اعلام كردند: " به‌دليل هزينه‌هاي سرسام‌آور نبايد انتظار داشته باشيم تا در آزادراه‌هاي كشور در مقابل هر روستا، پل زيرگذر يا روگذر عابر پياده احداث كنيم."

بديهي‌است كه براي ساخت گذرگاه‌هايي از اين دست، دولت محترم بايستي نسبت به خريد و تصرف زمين ‌مورد نياز اقدام نمايد كه در اين وانفساي بي‌جايي و  گراني زمين (فارغ از هزينه‌هاي ديگر)، جدا چنين انتظاراتي خیلی بيجا هستند!!

آن‌دسته از خلق‌الله كه به غلط گمان مي‌كنند ارزش جان انسان‌ها از هزينه‌هاي مترتب بر ساخت پل‌هاي عابر پياده آن هم در مقابل روستاها و ده‌كوره‌ها، بيشتر است، لابد قيمت دست‌شان نيست!

مصراع كاربردي: قدر زر زرگر شناسد، قدر پل را "رحمتي"!

اينجانب ضمن حمايت اصولي از اين گفته‌ي نغز و پرمغز، از زحمات شبانه‌روزي اعضاي دولت خدمت‌گزار، علي‌الخصوص ايشان و ساير دست‌اندركاران ذي‌ربط در ريشه‌كني چاله‌هاي (سابقا) موجود در جاده‌ها و گذرگاه‌هاي كشور، قدرداني مي‌نمايم.

در همين راستا و ساير راستاها(!) بسته‌ي پيشنهادي زير، به سايرين + ايشان (=سریشان!) تقديم مي‌گردد:

1-هزينه‌ي احداث، نصب و راه‌اندازي يك گذرگاه عابر پياده در يك آزاد راه‌، دست كمي از ساخت يك بيمارستان مجهز ندارد! لذا توصيه مي‌شود بجاي ساخت گذرگاه، در كنار هر روستاي نزديك به آزاد راه، بيمارستاني احداث گردد كه ورود به آن براي عموم از جان‌گذشتگان و از جاده‌گذشتگان، "آزاد" باشد. به اين طريق هم شاخص‌ها و استانداردهاي بهداشتي و سلامتي جامعه افزايش مي‌يابد و هم خيل كثيري از دانش‌آموختگان بيكار، سركار گذاشته مي‌شوند.

2-پر واضح است كه در اين وانفساي گراني ملك و تكميل ظرفيت گورستان‌هاي شهرها، ضروري است كه به‌موازات ساخت بيمارستان، نسبت به تجهيز گورستان‌هاي نزديك به روستاها نيز اقدام گردد. بدين شكل، مشاغل مرتبط با كفن و دفن نيز از رونق بيشتري برخوردار مي‌گردند و دعاي ذينفعان، بهره‌ي اموات جناب وزير مي‌گردد!

3-از آنجايي كه رانندگان فهيم، هنگام نزديك شدن و عبور از باجه‌هاي اخذ عوارض‌، غالبا سرعت خود را كم كرده و بعضا براي استراحتي مختصر در آنجا توقف مي‌كنند، لذا ساخت عوارضي‌هاي مجهز در آزادراه‌ها (و علي‌القاعده در نزديكي هر روستا) بايد در دستور كار وزارت‌هاي مرتبط قرار گيرد! به‌اين ترتيب، علاوه بر كاهش آسيب‌هاي ناشي از تصادفات و حوادث ناگوار جاده‌اي، آزادراه‌هاي كشور نيز به خودكفايي كامل رسيده و به معناي واقعي، "آزاد"ي در آنها نهادينه مي‌شود. براي تصدي‌گري اين عوارضي‌ها و غرفه‌هاي كاربردي عرضه مستقيم محصولات، روستائيان مجاور در اولويت قرار دارند.

4-براي كاهش هزينه‌هاي انجام بسته‌ي پيشنهادي فوق، توصيه مي‌گردد ساكنين دهات پراكنده، كاسه كوزه‌ي خود را جمع كنند و در محل‌هاي نزديك به عوارضي‌ها و بيمارستان‌هاي فوق‌الاشاره، پهن نمايند! از قديم گفته‌اند: "يك ده آزاد(!) بهتر از صد شهر خراب". اين‌چنين، ضمن ريشه‌كن كردن فقر ناشي از كمبود امكانات، كلان‌ده‌هاي جديدي ايجاد مي‌شوند كه در نوع خود در دنيا بي‌نظير خواهد بود. همچنين در هزينه‌هاي ديگر از قبيل حمل و نقل، ارتباطات و ... نيز به نحو احسن صرفه‌جويي مي‌شود! (احسنت!)

دوست رشيد صاحب‌قلمي كه از بوالفضول سؤال اطلاعاتي فلسفي پرسيده بود، يك وقتي اين رباعي را نثارمان كرده بود كه:

هرچند که از زمانه شاکی هستی                  در طنز مثال حجب و پاکی هستی
(طبیعی است که حجب و پاکی صرفاَ به جهت التزام به وزن و قافیه آمده!)
در رندی ات این بس که به هر کس گفتیم         آمار نمی داد شما کی هستی

ما هم در جوابشان فرموديم:

قربان قد و قواره‌ت اي يار عزيز!                     اي صاحب طنزهاي همچون پانيذ

عذرم بپذير اگرچه مجهولم من                     در طنز شما "مديري" و ما تلميذ!

(طبيعي است كه در جوابيه‌ي ما هم مدير و تلميذ، صرفاَ به جهت التزام به وزن و قافیه آمده بود! ضمنا برای التزام بیشتر به قافیه می توانید یار ما را به جای عزیز ، لذیذ فرض کنید!!)

در همين راستا و برخي راستاهاي ديگر، خيل كثيري از دوستان طنزپرداز (كه ما شمرديم و زوركي به 2-3 نفر مي‌رسيد!) اصرار داشتند كه تمثال جمال بي‌مثال ما را زيارت نمايند. راست و حسيني‌اش ما هم خيلي دلمان مي‌خواهد، خودي نشان بدهيم! آمــــــّــــــا(!) به قول محمد علي بهمني و خودمان:

"شاعر شنيدني است ولي ميل ميل توست

آماده‌اي كه بشنوي‌ام يا ببيني‌ام ؟!"

اما خدا وكيل(!) نخندي به عيب‌هام

از شست پا بگير و برو تا به بيني‌ام!

تا پيش از طرح معماي بوالفضول، اين درخواست‌هاي مشروع به‌طور روزافزوني با روش چانه زني از بالا و فشار از پايين پيگيري (و در اينجا هي‌گيري!) مي‌شد. الحمدلله پس از اجراي موفقيت‌آميز معما (كه بطور قابل ملاحظه‌اي آي‌كيوي خلق‌الله را به اثبات رسانيد و مشت محكم ديگري شد بر دهان ياوه‌گويان مدافع فرار مغزها!)، اين اصرار به اسرار تبديل شده است. به اين تعبير كه:

بيت:  آن‌كه را اسرار "رند" آموختند               مُهر كردند و دهانش دوختند!

شب شیشه‌ای یکی از برنامه‌های پرطرفدار تلویزیون پایتخت است. از شاه‌کارهای اين برنامه هرچه بگوییم کم گفته‌ایم.

"‌رضا رشیدپور" مجری تواناي اين برنامه، كه سعي مي‌كند بهترين مجري دنيا باشد، پس از مصاحبه‌ي تاريخ 22/02/86 با "بهرام رادان"، يكي از فوق‌ستاره‌هاي فعلي سينما (به قول خودش)، مختصري تأديب گرديد و به تهذيب نفس پرداخت. اين دگرديسي و تهذيب نفس، در برنامه‌ي بعدي "شب شيشه اي" بوضوح نشان داده شد!

"بهرام رادان" در طول برنامه ، براي اخذ حال مجري شيرين‌سخن، پس از اينكه قريب به 50 دفعه جمله‌ي "رضا، ببين!" و 36 مرتبه جمله‌ي "رضا، نگاه كن!" را به‌زبان آورد، به تفاوت‌های اساسی "لری کین" (يا لاري كين) و "اوپرا ویمپری" اشاره کرد و گفت: "لری کین" می‌آيد می‌نشیند صحبت می‌کند و مثل شما گاف نمی‌گیرد!

مصراع: نیش "لاری" نه از ره "کین" است!

او همچنين با رسم يك تصویر دم‌دستي(!)، به مردم همیشه حاضر در "صحنه" نشان ‌داد که چگونه اوپرا در طول (و حتي در عرض) مصاحبه، مصاحبه شونده را از اینقدر (به فاصله‌ی انگشتان دست نام‌برده دقت شود) به‌اینقدر (ايضا به فاصله‌ی انگشتان دست نام‌برده دقت شود!) می‌رساند!

همچنين در بخشی دیگر از "باران كوثري" هم‌بازي خود در فيلم ‌"خون‌بازي" جانانه دفاع كرد و گفت: می‌دانید من از کجای برنامه شما ناراحت شدم؟ از آن قسمتی که در برنامه‌ی "باران" راجع به "ابراهیم حاتمی‌کیا"‌ صحبت کردید. من خیلی ناراحت شدم. خیلی کار بدی بود." البته اين جانب‌داري، به‌هيچ‌وجه من‌الوجوه باعث نمي‌شود كه ما یکی نامردي ايشان را در حق "باران كوثري" در فيلم "خون‌بازي" ببخشيم! اين درست نيست كه آدم با احساسات لطيف دختركي (گيريم كه عملي!) بازي كند و بعد شيفته‌ي بازيگر ديگري بشود و برود با او NGO راه بيندازد!

وی درحالی‌که میزان صمیمیت و شیفتگی خود را به یکی از بازیگران توانمند عرصه‌ی سینما (که علی‌العجاله گل سرسبد سینما محسوب می‌گردند) متناوبا به رخ بقیه محاسدين می‌کشاند(بتركد چشم حسود و بخيل!)، تلویحا اعلام کرد که بیلبورد همان بیل است که از بُرد مناسبی برخوردار شده است. چرا که بیل در آبادانی و پیشرفت کشورها نقش انکارناپذیری دارد. نگاه كنيد به پيشرفت‌هاي علمي عيالات و ايالات متحده در زمان بيل كلينتون!

 لذا اگر تصویر بیل به دست ایشان روی بورد برود، کشاورزانی که می‌خواهند روستایشان را رها نموده و به شهر بیایند، از این عمل شنیع منصرف و در ده خود ماندگار می‌شوند. به تعبیر دیگر استفاده ابزاری از تبلیغات در جهت ایجاد اشتغال مولد!

این است رسم ماندگاری بازیگران سوپراستار، نه گرفتن سيمرغ بلورين و زرشك طلايي. اگرچه ايشان از معدود بازيگران داخلي است كه زرشك طلايي‌اش را به خورد سيمرغ بلورين‌اش داده است. نوش‌جان هردو!

مطابق نظرسنجي كه در طول برنامه، از طريق SMS برگزار گرديد، موفقیت آقای رادان در بازیهایشان، به يكي از اين دلايل است:

1- دانش بازیگری: 6%

2- فیزیک ظاهری: 20 %

3- شانس حرفه‌ای: 16%

4- هر سه مورد: 57%

احتمالا يك عده هم هستند كه معتقدند اصولا بهرام رادان، بازيگر موفقي نبوده و نيست. صد البته كه كسي از آنها نظر نخواسته است! از قديم‌الايام معروف است كه: "هر وقت گفتند خاك‌انداز، خودت رو ميونه بنداز!"

حکایت: ظريفي ساعت 3 صبح به تلويزيون زنگ زد و گفت: الان به نظرتون شخص اول مملكت بيداره؟ گفتند: احتمالا خير! گفت: رئیس جمهور چی؟ بیداره؟ گفتند: قاعدتا خير! گفت: رئیس صدا و سیما چی؟ گفتند: خير! گفت: خوب! حالا كه همه خوابند، يك بندري بگذارين، حال كنيم!!

 بهرام خان رادان نیز در خاتمه‌ي برنامه‌ي آن شب، با اين تصور كه تمامی مقامات لشكري و كشوري ازجمله "سردار رادان" (پيشتاز مبارزه با ناهنجاري‌هاي اجتماعي)، در خواب ناز تشریف دارند، محبت خود را به شكل ارسال "يك بوس كوچولو" از طريق دوربين شب شيشه‌اي، نثار همه‌ي هواداران‌شان نمودند!

خيلي شانس آورديم كه آن موقع ضعيفه‌ي‌مان را پي نخود سياه به مطبخ فرستاده بوديم!

بیت مقایسه‌ای: از میان این "رادان" تا آن "رادان"... فرق باشد مثل قم تا آبادان!!

كمال دانشيار، رئيس كميسيون انرژي مجلس شوراي اسلامي، گفت: "وزارت نفت به طور صد درصد از قانون نظام پرداخت هماهنگ حقوق، مستثني خواهد بود. اين نظرِ رئيس جمهور، كميسيون انرژي و تمام دلسوزان و آگاهان است كه مجموعه‌ي نفت از قانون خدمات كشوري مستثني شوند. اين تشكيلات براي رسيدن به آنچه مورد نظر مي‌باشد، نيازمند نيروي متخصص است و براي جذب، حفظ و استفاده از توان علمي و عملي اين نيروهاي متخصص، بايد قانوني خاص و ويژه تعريف شود."

از آنجا كه دانش‌ ما اندكي از حدّ كمال بالاتر است، در تكميل فرمايشات ايشان اضافه مي‌كنيم كه:

ساير نهادها و دستگاه‌هاي دولتي، نيمه دولتي و غيردولتي براي رسيدن به آنچه مورد نظر مي‌باشد، نيازي به نيروهاي متخصص ندارند! چون لابد چيز مهمي مورد نظرشان نيست كه بخواهند به آن دست يابند. همين‌قدر كه نيروها متعهد و متأهل باشند، كفايت مي‌كند! مي‌گوييد نه؟! با موبايل جناب آقاي وزير جهاد و كشاورزي، تماس بگيريد و صداي گوينده‌ي شركت مخابرات را بشنويد كه مي‌نازد: "متخصص مورد نظر، دردسترس نمي‌باشد"!

طبق يك قاعده‌ي عمومي، براي اينكه دست جويندگان به چيزهاي مورد نظر برسد، لاجرم بايد براي آن برنامه‌ريزي كنند. وقتي برنامه، ريخته مي‌شود، مثل كاسه ماستي مي‌ماند كه دمر شده و ديگر به درد احدالناسي نمي‌خورد. برنامه وقتي خوب است كه در ظرف خود باقي بماند و زير دست و پا پخش و پلا نشود! (اين مورد شامل بودجه‌ريزي نيز مي‌گردد).

به‌دليل اين كه برنامه بايد به درد امروز آدمي هم بخورد، لازم است كه فرهنگستان زبان و ادب فارسي، اصطلاح امروزي و پركاربرد "برنامه‌روزي" را جايگزين كلمه‌ي مهجور و بلا استفاده‌ي "برنامه‌ريزي" نمايد. اين مهم نياز به يك برنامه‌ريزي بلند مدت دارد.

كمال دانشيار در ادامه گفت: "نفت موضوعي خاص است كه همه چيز را در ايران از جمله بهداشت، درمان، امنيت و تحصيل را تحت الشعاع قرار مي‌دهد و سه دولت گذشته: ميرحسين موسوي، هاشمي رفسنجاني و خاتمي هم در عمل متوجه اين موضوع شده بودند."

بالشخصه معتقدم: قانون بايد همه را با يك چشم ببيند، حالا اگر كه بعضي‌ها با چشم مسلح و از طريق ذره‌بين هم ديده شدند، اشكال چندانی ندارد. درست نيست كه اين‌همه مته به خشخاش گذاشته شود! به‌زعم بنده نيز مبحث پرداخت مستقيم درآمدها به افراد مرتبط، موضوع به‌حق و درستي است! تجربه‌ي دولت‌هاي گذشته، حداقل در زمان شهرداري كرباسچي به طور اخص، مؤيد اين ادعاست! عدالت محوري كه مي‌گويند يعني همين. درحالي‌كه متخصصان زحمت‌كش وزارت نفت، هشت‌شان گروي هشتادشان است، چرا بايد دست‌رنج آنها را ديگران بخورند؟! اين عدالت است؟ آيا اين‌گونه شعار تحويل مردم دادن انصاف است:

شعار بند تنباني: "ديگران كاشتند و ما خورديم"       ما چه كاره‌ايم ديگران بخورند؟!

اينجاست كه برخي از دلسوزان آگاه (يا آگاهان دلسوز) و متخصصان توزيع نفت، كه تصادفا رگ و ريشه و اصل و نسب‌شان به مناطق نفت‌خيز مي‌رسد، دل‌شان به درد مي‌آيد. فلذا ما نيز ضمن محكوم كردن مافياي نفتي و با آرزوي ريشه‌كني فشاراليه(!)، در تكميل شعارهاي رايج اضافه مي‌كنيم كه: "پول نفت، بايد به سر سفره‌ي مردمِ متخصص و مرتبط با وزارت نفت آورده شود". سايرين (غير از افرادي كه رئيس كميسيون انرژي مجلس فرموده‌اند) هم، در آخر پاييز ضمن مشورت با اهل فن، "صادقانه" به "محصول" خويش نظر كنند كه:

بيت مونتاژی- بزن در رويي:

"يادم از كشته‌ي خويش آمد و هنگام درو ... هر كسي آن دِرَوَد عاقبت كار كه كِشت"!

حکایت: معلمی در دهی سرگرم تأدیب اطفال و آموزش ادبیات فارسی بود. سودجوئي را این تعلیمات ادبی مگر به مخاطره افکند. معلم را به مناظره و مجادله طلبید. مردم ده را جمع کرد و به معلم گفت: بنویس مار. معلم ساده‌دل هم نوشت! شیّاد نیز نقش ماری را کشید و از مردم پرسید: کدام یک مار است؟! سپس معّلم را از ده راندند و خود ماندند و خر خویش راندند!

این حکایت بیانگر نقش انکارناپذیر هنرهای تجسّمی و ترسیمی در جا انداختن مطالب ثقیل و ارائه‌ی تسهیلات ارزان‌قيمت در شیرفهم کردن مخاطب است. خوشبختانه معلمین فهيم امروزي و آدم‌های باسوادی که در مصدر شعر ایران، جا خوش کرده‌اند، به این نکته‌ي سهل‌الوصول واقف‌ند و سعی دارند به هر نحوی که شده، ابیات فلسفی و سنگین بازمانده از قدما را به کمک هنرهای تجسّمی و افزودن قدري چاشنی تصویري، تبدیل به مسقطی و هلّ و گلاب نمایند تا مخاطبين در هنگام مواجهه با ادبیات کهن ایران، دو قبضه حظ ببرند. به این ترتيب دست شیّادان دودره‌باز - که با نمایش معکوس ادبیات، از غفلت و سادگی جماعت سوءاستفاده می‌كنند- نیز کوتاه مي‌گردد.

مولانا جلال‌الدين محمد بلخي معروف به "مولوی"، شخصا نظر مساعدي در باب صورت‌گري داشته و هواداران و پيروانش را به ترسيم ناديدني‌ها تشويق و تحريك مي‌كرد. وي در‌باره‌ي تلفيق شعر و تصوير (يا نوا و نما)، كه نتيجه‌اش محظوظ شدن گوش و چشم (از راه شنيدن و ديدن) مي‌باشد، فرموده است:

"گوشم شنید قصه‌ی ایمان و مست شد ... کو سهم چشم؟ صورت ایمانم آرزوست"

نقش ايشان در اعتلاي ادبيات فارسي از طريق سرودن ابيات رئال و تصويري، انكارناپذير مي‌نمايد. اكابر قوم معتقدند كه مولانا در ايماژگرايي، گوي سبقت را از ساير شعرا ربوده است. سرتاسر ديوان شمس، مثنوي معنوي و ساير آثار ايشان، گواه اين مدعاست. به‌عنوان نمونه تصويرسازي اين بيت را ملاحظه بفرماييد:

"دستي به جام باده و دستي به زلف يار ... رقصي چنين ميانه‌ي ميدانم آرزوست!"

نام‌برده حتي پا را فراتر گذاشته و آرزو داشته است كه آيندگان از تكنولوژي روز و نرم‌افزارهاي چندرسانه‌اي در انتقال پيام، استفاده شاياني به‌عمل آورند. ايشان در جايي مي‌فرمايد:
"حرف و گفت و صوت را بر هم زنم ... تا كه بي اين هرسه با تو دم زنم."
برهم‌زدن صوت و گفت و حرف (ولو حرف مفت)، از ديدگاه بنده عبارت است از: تلفيق كردن و درهم آميختن همه‌ي امكانات در دست‌رس كه امروزه از آن به عنوان ابزارهاي مالتي‌مديا ياد مي‌كنند!

استتار دورانديشي و آوانگارديسم در فحواي كلام ايشان (كه ما عرضه نموديم)، یکی از رموز جاودانگي ايشان در تاريخ ادبيات ايران است. بيهوده و بي‌جهت كه نام ايشان ماندگار نشده است.

به‌همين منظور، انجمن شاعران ایران مصمم گرديده است به اين آرزوي ديرينه‌ي مولانا، جامه‌ي عمل بپوشاند....  

به جهت پرهيز از اطاله كلام و خسته شدن مخاطبين عزيز، ادامه‌ي مطلب در پُست بعدي به سمع و نظر شما خواهد رسيد.

خبر: "سازمان خدمات پس از فروش شرکت خودروسازي سايپا، يک دوره آموزشي رايگان "آشنايي با خودروي زانتيا" براي نمايندگان مجلس شوراي اسلامي گذاشت. هدف از برگزاري اين دوره آموزشي يك روزه، تعميم فرهنگ استفاده صحيح از خودرو عنوان شده است."

از كم و كيف عناوين مورد تدريس در دوره‌ي فوق اطلاعي در دست نيست. اما به‌نظر شخص ما لازم است كه مطالب زير، در دوره‌هاي آتي بيان گردد:

1-      چگونگي روشن و خاموش كردن خودرو

در ادامه پست اول مبحث "شیرین افزایش جمعیت و فواید آن":

7- افزایش اقلام سبد خوراک خانواده‌ها: کشورهای پرجمعیت، از هیچ ماده خوراکی نمی‌گذرند. از این طریق ضمن حفظ منابع غذایی، تنوع بیشتری در ذائقه مردم بوجود می‌آید. در هند و چین، حیواناتی مثل خرچنگ و ملخ نیز خورده می‌شوند. به این ترتیب با تنظیم خانواده‌ي ملخ‌ها به شکلی منصفانه، هم مزارع از خطر هجوم ملخ‌ها مصون می‌مانند و هم نیاز به دفع آنها با روش‌های شیمیایی (که به لحاظ زیست محیطي مضرند) نمی‌باشد. ارزش غذایی انواع ملخ که از غلات تغذيه می‌کند، کمتر از خود غلات نیست. بشرطی که در هنگام طبخ، خیلی سرخ نگردد. (مثل چیپس!)

گذشت آن زماني كه شاعران، براي مفيوض شدن، بسرايند: "شعر در وصف باد مي‌گوييم ... صله از كيقباد مي‌گيريم". سابق بر اين شاعران رنجور، مي‌نشستند خودشان را جر مي‌دادند تا مديحه‌اي بزايند و از قِبَل خوش‌خدمتي، ناني به كف آرند (و به غفلت نخورند) تا در تنگناي زندگي كف نكنند.

فعلا از خفقان گرفتن منصرف شده‌ايم و تصميم گرفته‌ايم كه خودمان را به يك متخصص روده درازي نشان بدهيم تا اين روده‌ي صاب‌مرده را قدري كوتاه كند! همه چيزي درازش خوب است الا روده! تا بوده همين بوده! لذا از همين‌جا عرضه مي‌داريم كه:

"ابن محمود! – كه خوش خاطر ما را مي‌خواست-

چون كه حق گفت، جدل با سخن حق نكنيم!"

و از بوالفضول نازنين، هم - كه مي‌خواست با دو بيت زير، پير ما را در بياورد!- خواهش مي‌كنيم به جوانيِ پيرِ ما ببخشايد!

آورده اند: فردی به مسجدی که صاحبدلی در آنجا نماز می گزارد، رفت. در صحن مسجد جای سوزن انداختن نبود. به هرترتیبی که بود خود را به صاحبدل رساند و پرسید: شما چه حسنی دارید که این همه نمازگزار به شما اقتدا می کنند. صاحبدل موصوف ضمن اینکه این بیت فردوسی را زیر لب زمزمه کرد که:

"سیاهی لشگر نیاید به کار  ...   یکی مرد جنگی به از صد هزار"

انگشتانش را باز کرد و به سائل (سوال کننده!) گفت: از اینجا به جمعیت نگاه کن. نگاه کرد و فقط تعداد انگشت شماری نمازگزار دید.

مصراع: صورتی در زیر دارد انچه در بالاستی!